ࡱ> o#`bjbjmm8-/ |Hr(@@@@HHHHHHH$LhNT>!>_87<@ j`92 = uH0H9JN&Nd<N<0r)\c>H>H"Hd MVZU - 6. S5rvis vY nYqliyy0t EidmYtlYri m0r:5tinqi 1. S5rvis EidmYtlYri vY >nl0r1n tYsniflY_dirilmYsi 2. Servisin tY_kili 3. NYqliyy0t EidmYtlYri m0r:5tinqinin EsusiyyYtlYri 4. NYqliyy0t nvlYrinin tYsnif0t1 5. zYrb0yc0n R5spubli:0s1nda nYqliyy0t1n maddi- texniki bazas1 6. NYqliyyat tariflYri 7. MxtYlif lkYlYrdY ma_1n vY nYqliyyat1n inki_af1n1n masir vYziyyYti 1. S5rvis EidmYtlYri vY >nl0r1n tYsniflY_dirilmYsi Masir dvrdY, bazarda hkm srYn rYqabYt _YraitindY, firman1n z mYhsuluna servis xidmYtinin geni_lYndirmYsi, potensial al1c1lar urunda mbarizYdY vacib amilY evrilmi_dir. Servis dedikdY, mYhsulun sat1_1 vY istismar1 ilY bal1 kompleks xidmYtlYr ba_a d_lr. Masir servisin ba_l1ca prinsipi ondan ibarYtdir ki, YmtYYnin (mal1n, mYhsulun) istehsal1s1 mYhsulun btn istismar1 dvrndY i_grmY qabiliyyYtini tYmin etmYk haqq1nda zYrinY mhm hdYlik gtrr. Qeyd edYk ki, servis xidmYti bYzi nv mallar n az YhYmiyyYtli, digYrlYri n isY vacib YhYmiyyYt kYsb edY bilYr. MYsYlYn, servis xidmYti, hYminin, mrYkkYb mYi_Yt texnikas1 n byk YhYmiyyYt kYsb edir. MrYkkYb mYi_Yt texnikas1 vY istehsal tYyinatl1 mYhsullar1 istehsal edYn mYssisYlYr n, firma  servis xidmYti sistemi mYssisYnin mal (mYhsul) istehsal1 siyasYtinin vacib elementi olmaqla, burax1lan mYhsulun rYqabYt qabiliyyYtinin tYmin edilmYsinin mhm bir amilidir. Odur ki, nfuzlu firmalar, bu ox Ytin i_Y a1r bir yk vY vYzifY kimi deyil, mYssisYnin marketinq siyasYtinin ayr1lmaz tYrkib hissYsi kimi bax1r. :sYr h0ll0rd0 s5rvisY EidmYtin ist5hl0: dYyYrini 0rt1r0n iqtis0di fY0liyyYt :imi vY y0 EidmYtin E0r0:t5risti:0l0r1n1 vY >nun rYq0bYtq0biliyyYtliliyini E5yli y0E_1l0_d1rm00 im:0n v5rYn tYmin0t sist5mi :imi b0E1l1r. M0sir s5rvisin bir s1r0 n>rm0 vY prinsiplYri mvcuddur : TY:lifin mYcburiliyi. S5rvis mYssisYlYri z zYrinY y0ln1z zYm0nYt v5rY bildi:lYri s0zi_ hdYli:lYrini gtrmYlidir, EidmYtin y5rinY y5tirilmYsi ilY b0l1 qYbul 5dilmi_ sif0ri_ mYcburi surYtdY y5rinY y5tirilmYlidir. Istif0dYnin q5yri-mYcburiliyi. S5rvis mYssisYlYri m_tYrilYrY z EidmYtlYrini z>rl0 s1r1m00 0l1_m0m0l1d1l0r. S5rvisin 5l0sti:liyi. TY:lif >lun0n EidmYtlYr p0:5ti :if0yYt qYdYr g5ni_ >lm0l1d1r: minimum zYrurilYrdYn m0:simum mYqsYdYuyunl0r0 qYdYr. S5rvisin r0h0tl11. S5rvis y0ln1z m_tYriyY Ylv5ri_li >l0n y5rdY vY f>rm0d0 tY:lif >lunm0l1d1r. S5rvisin t5Eni:i 0d5:v0tl11. S5rvis mYssisYsinin t5Eni:i sYviyyYsi istif0dY >lun0n t5En>l>giy0l0r0 uyun >lm0l1d1r, Y:s h0ld0 s5rvisin l0z1mi :5yfiyyYtini YldY 5tmY: mm:n >lmur. S5rvisin inf>rm0siy0 tYmin0t1. S5rvis mYssisYlYri EidmYtlYrin h0z1rl0nm0s1nd0 >rigin0l fi:irlYrin istif0dYsi n m_tYrilYrdYn vY digYr mYnbYlYrdYn YldY >lun0n mYlum0tl0r1 istif0dY 5tmYlidilYr. D_nlm_ qiymYt siy0sYti. S5rvis y0ln1z Yl0vY gYlir mYnbYyi d5yil, hYm dY EidmYtlYrin YldY 5dilmYsi n stimul vY ist5hl0:1l0r1n 5tib0r1n1 q0z0nm0q n bir v0sitYdir. Ist5hs0l1n tY:lif >lun0n s5rvislY zYm0nYtli uyunluu. z 0l1c1l0r1n0 vicd0nl0 y0n0_0n mYhsul vY EidmYtlYrin ist5hs0l1s1 ist5hs0l gclYrini s5rvisin im:0nl0r1 ilY tutu_durm0l1 vY h5 v0Et m_tYrini zn znY EidmYt 5t vYziyyYtinY q>ym0m0l1d1r. T5Eni:i cYhYtdYn mrY::Yb >l0n mYhsull0r1n 0l1_1 h0qq1nd0 qYr0r1n qYbul 5dilmYsindY Ys0s meyarlardan biri dY  ist5hl0:1l0r0 gstYrilYn EidmYtin 5ff5:tivliyidir. vr>p0 l:YlYrindY 0p0r1l0n tYdqiq0tl0r gstYrir :i, :>mpt5rlYrin 0l1_1 z0m0n1 s0t1_d0n s>nr0:1 EidmYt, c0ri tYmir meyar1 mYhsulun qiymYti 0milindYn d0h0 stndr. 0stehlak1lara servis xidmYtin sYmYrYliliyi texniki mrYkkYb mYhsulun al1nmas1 haqq1nda qYrar1n qYbul edilmYsi seimindY dY ox vacib meyar kimi 1x1_ edir. MYsYlYn, Avropada apar1lm1_ tYdqiqatlar gstYrmi_dir ki, kompyuteri ald1qda al1c1lar1 onun qiymYtindYn ox cari tYmir, sat1_dan sonrak1 xidmYtlYrin tY_kili, proqram tYminat1 kimi mYsYlYlYr daha ox maraqland1r1r. YYqin ki, ox_ar vYziyyYt lkYmizdY kompyuter-servis xidmYtinY dY aid edilY bilYr. MYsYlYn, AzYrbaycanda istifadY olunan surYt_1xarma texnikas1 bazar1nda vYziyyYtin tYdqiqi bu avadanl11n bir s1ra vacib xarakteristikalar1n1 (bunlara isY potensial m_tYrilYr ox diqqYt yetirirlYr) a_kar etmYyY imkan vermi_dir. n vacib amillYr sYrf olunan materiallar1n tap1lan olmas1 (printer, kartriclYrin doldurulmas1), zYmanYtli xidmYt, aparat1n etibarl1 i_lYmYsi, surYt1xarman1n srYti, hYr bir nsxYnin qiymYti vY maya dYyYri olmu_dur. BelYliklY, mYhsulu satarkYn al1c1ya gstYrilYn servis xidmYtlYri ox mxtYlif ola bilYr vY btvlkdY isY belY blnrlYr: sat1_dan YvvYl xidmYtlYr; sat1_dan sonra xidmYtlYr, o cmlYdYn, zYmanYt vY zYmanYtdYn sonrak1 tYmir. BelY xidmYtlYrin tYsnifat sxemi _Ykil 5.1-dY gstYrilmi_dir.    Sat1_dan YvvYl xidmYtlYr Sat1_dan sonra xidmYtlYr Sat1_a haz1rl1q Sat1_ zaman1 ZYmanYt ZYmanYtdYn dvrndY xidmYtlYr dvrndY sonra ^Ykil. 5.1. Servis xidmYtlYrinin tYsnifat1 Sat1_dan YvvYl xidmYtlYr. Mal1n (mYhsulun) sat1_a haz1rlanmas1, sat1_1n z vY al1c1lar1n cYlb olunmas1 ilY YlaqYdar xidmYtlYrY a_a1dak1lar aid edilir: mal1n sat1_a haz1rlanmas1, sat1_ yerinY atd1r1ld1qdan sonra haz1r mYhsulun xarici grn_nn bYrpas1: mal1n qab1ndan 1xar1lmas1, korroziya YleyhinY vY digYr tYyinatl1 rtklYrin tYnzimlYnmYsi; qura_d1rma, yanacaq tklmYsi, sazlama vY tYmizlYmY, gstYricilYrin pasport sYviyyYsinY atd1r1lmas1, nYql zaman1 yaranan zYdYlYnmYlYrin aradan qald1r1lmas1; kataloq vY preyskurantlar sisteminin haz1rlanmas1, zYruri olduqda texniki sYnYdlYrin vY tYlimatlar1n mvafiq dilY tYrcmYsi; lyY grY dYzgah, lYvazimat, tYrtibat vY qurulu_lar1n sazlanmas1; al1c1lara mYhsulu nmayi_ etdirmYk, onlara mallarla (vY ya mYhsulla) rYftar etmYyi yrYtmYk; s1naqlar1n apar1lmas1, nmunY mYmulat vY hissYlYrin haz1rlanmas1n1n al1c1lara gstYrilmYsi; al1c1ya texniki vY digYr nv mYslYhYtlYr; al1c1ya _Yxsi diqddYtin gstYrilmYsi; dequstasiya (qida mYhsulu n) edilmYsi; qabal_d1rma vY tYrtibat i_i (mYsYlYn, bayram balamas1); lmY, bimY, kYsmY vY s. (para, xala vY s.); mYhsulun sat1_1 zrY digYr tY_kilati tYdbirlYr. Qeyd edYk ki,  0stehlak1lar1n hquqlar1n1n qorunmas1 haqq1nda AzYrbaycan Respublikas1n1n Qanunu vY Mlki MYcYllYnin Ysaslar1na grY, mYhsul sat1_1n1 hYyata keirYn mYssisY, onun keyfiyyYtinY dair tam vY drst mYlumat vermYli, hkmYn YmtYYni sat1_a haz1rlamal1d1r. Mal (mYhsul) vY ya YmtYY tamamilY qabdan (qutudan) 1xar1lmal1, s1nanmal1 vY sonra yenidYn qabla_d1r1l1b al1c1ya tYhvil verilmYlidir. Texniki mrYkkYb mYmulat isY y11lmal1, yalardan tYmizlYnmYli, silinmYli, butulka vY bankalar tozdan tYmizlYnmYli, pal-paltar isY sYliqYli, YzilmYmi_ vY tlYnmi_ olmal1d1r. XidmYt mYssisYsi ayd1n tYsYvvr etmYlidir ki, sat1_dan YvvYl haz1rl1q  bazarda mYssisYnin i_inin zYruri bir elementidir. Bu haz1rl1q al1c1ya  mal1n sifYtini grmYyY imkan verir. Bu, xsusYn, sYnaye tYyinatl1 mYhsulun rYqabYtqabiliyyYtini tYmin etmYyin ox vacib bir amilidir. Sat1_dan sonra xidmYtlYr. Sat1_dan sonrak1 xidmYtlYr mYhsul sat1ld1qdan onun utillY_dirilmYsinYdYk keYn mddYtdY al1c1ya gstYrilYn btn nv xidmYtlYri zndY birlY_dirir. BelY xidmYtlYrY a_a1dak1lar aid ola bilYr: tez vY pulsuz atd1rma; mYmulat1n qura_d1rlmas1, mYmulat1n tYhlkYsiz vY dzgn istifadYsi qaydalar1n1n al1cya yrYdilmYsi vY ya onun tYlimatland1r1lmas1. BYzi hallarda bu yrYtmY vY ya tYlimat pullu da ola bilYr, lakin bu mqavilYdY nYzYrdY tutulmal1d1r; mYmulat1n istismara haz1rlanmas1; YlavY vY ya kmYki avadanl11n vY qurulu_lar1n sat1lmas1; hesabla_ma sistemi (kredit, lizinq _YrtlYri vY s.); xsusi maliyyY _YrtlYri (mYsYlYn, pullar1n geri qaytar1lmas1na zYmanYt); mYhsulun s1ortalanmas1; sat1lan mYhsulun qoyulduu mYssisYyY onun tYhlkYsiz qura_d1r1lma vY istismar1n1 yoxlamaq mYqsYdilY mfYtti_ reydlYri; zYmanYt xidmYti; mqavilY ilY xidmYt (zYmanYtdYn sonra xidmYt); tYmir, laz1m gYldikdY ehtiyat avadanl11n1n verilmYsi; mYmulat1n btn xidmYt dvrndY ehtiyat hissYlYri ilY tYminat1 vY digYr xidmYtlYr. Sat1_dan sonrak1 xidmYtlYr kompleksindY zYmanYt mddYtindY vY ondan sonra gstYrilYn xidmYtlYr xsusi qeyd olunmal1d1r. TYqdim edilYn xidmYtlYr s1ras1nda vacib bir cYhYt mala (mYhsula) vY ya mYmulata verilYn zYmanYt mYsYlYsidir. Kommersiya zYmanYti, adYtYn, YmtYYnin sat1_1 haqda mqavilYyY tYrkib hissYsi kimi daxil olur. ksYr hallarda, zYmanYt mddYti bir vY ya ilYdYk mYyyYn edilir. mtYYdY grnmYyYn vY sonra a_kar edilYn qsurlardan mhafizY, yenY dY  0stehlak1lar1n hquqlar1n1n qorunmas1 haqq1nda AR Qanunu ilY tYsbit edilir. ZYmanYt servisi. ZYmanYt xidmYti texnikan1n imtinas1z istismar1n1 tYmin edYn btn i_lYrin vaxt1nda grlmYsini nYzYrdY tutur. ZYmanYt xidmYti pulsuz hYyata keirilir, hYrYnd, ayd1nd1r ki, zYmanYt xidmYtinin qiymYti art1q YmtYYnin sat1_ qiymYtindY nYzYrY al1nm1_d1r. ZYmanYt dvrndY mY_hur firmalar1n servis xidmYtinin YmYkda_lar1 mntYzYm qaydada xsusi a1r1_ olmadan al1c1lara ba_ YkirlYr. Sat1lm1_ texnikaya bax1_ keirir, onun dzgn istismar1 vY gndYlik qulluq qaydalar1na riayYt edilmYsini yoxlay1r, mqavilY ilY nYzYrdY tutulmu_ btn digYr zYruri i_lYri (tYmizlYmY, sazlama, yeyilmi_ hissYlYrin dYyi_dirilmYsi vY s.) grrlYr. ZYmanYtdYn sonra xidmYt. Bu xidmYt nv, adYtYn, mqavilY Ysas1nda dYni_lY hYyata keirilir. Bu dvrdY (istismar bitYnYdYk) sat1c1 firma plan zrY profilaktik, cari vY Ysasl1 tYmir apara, ehtiyat hissYlYri ilY tYmin edY, mYslYhYtlYr verY, hYr hans1 bir dyn modernizY (yenilY_dirY) edY, i_i personal1n1 YlavY tYlimatland1ra vY ya yrYdY bilYr. ZYmanYtdYn sonra servisin vYzifYsi  avadanl1qlarda s1nmalar1 (imtinalar1) azaltmaq, tYmiraras1 mddYti art1rmaq, istismar1n tYhlkYsizliyini yksYltmYk, ba_qa szlY, uzunmddYtli istifadY mallar1n1 i_i vYziyyYtdY saxlamaqd1r. TYdqiqatlar gstYrir ki, sat1_dan sonra xidmYt sferas1nda mYssisYlYrin fYaliyyYtinin sYmYrYlilik meyar1, m_tYrilYr kmYyY a1rd1qda tez reaksiya vermYk qabiliyyYti ilY sYciyyYlYnY bilYr. Burada laz1m gYldikdY operativ olaraq detallar1n dYyi_dirilmYsinY haz1r olmaq da mhm YhYmiyyYt kYsb edir. Bunun n sat1c1-istehsal1 firma ehtiyat hissYlYrinin istehsal1 vY paylanma sistemini yaratmal1 vY bu xidmYt sferas1nda texniki sYri_tYli personal saxlamal1d1r. Qeyd etmYk laz1md1r ki, sat1_dan sonra xidmYtin daha vacib bir problemi ehtiyat hissYlYrinin paylanma sisteminin sYmYrYliliyini tYmin etmYkdir. MrYkkYb texniki avadanl11n istehsal1lar1 ehtiyat hissYlYrinY olan tYlYbat1 yrYnmYli, bu barYdY verilYnlYr bank1 yaratmal1 (mYmulat  A0S), istehlak1-larda istismarda olan avadanl11n ehtiyat hissYlYrinin sat1_ _YbYkYsini formala_d1rmal1d1rlar. TYbiidir ki, hYlY dY btn firmalar bu vacib i_i obyektiv vY subyektiv sbYblYrdYn he dY sYmYrYli tY_kil edY bilmirlYr. XidmYt marketinqi sahYsindY QYrb mtYxYssislYri dY qeyd edirlYr ki, istehsal vY sat1_dan sonrak1 xidmYt aras1nda YlaqYlYr getdikcY mrYkkYblY_ir vY ehtiyat hissYlYrinY tYlYbat1n uot sistemlYrinin oxunun etibars1zl11 ehtiyat hissYlYrini vaxt1nda, operativ vY fasilYsiz olaraq tYmin etmYk mYsYlYsini dorudan ox YtinlY_dirir. 0stehlak1lar1 ehtiyat hissYlYri ilY tYchiz etmYyin vacibliyi ona gYtirib 1xar1r ki, bYzi mYssisYlYr, (xsusYn avtomobil istehsal1 sahYsindY) idarYetmY strukturunda bu mYslYlYrlY mY_ul olan YlahiddY blmYlYr (ehtiyat hissYlYri zrY _bY vY s.) yarad1rlar. Servisin ox vacib elementlYrindYn biri dY texniki sYnYdlYrdir. Buraya, adYtYn, avadanl11n texniki vY istismar1 zrY tYlimatlar daxil olur. Bu sYnYdlYr, hYddYn art1q sadY vY anla_1lan dildY yaz1lmal1d1r. BelY tYlimatland1r1c1 sYnYdlYr (istismar zrY tYlimat tYdris n bir dYrslikdir) Yyani materiallar, _Ykil vY sxemlYrlY m_ayiYt edildikdY, istehlak1n1n onu qavramas1 xeyli asanla_1r. TYdqiqatlara grY, bu halda mYnimsYmY tYxminYn 2 dYfY art1r, tYcrbi sYhvlYrin say1 isY az1 15% azal1r. Haz1rda istehsal tYyinatl1 xsusi bir xidmYt nv dY geni_ yay1lmaqdad1r: bu, injirinqdir. Bu xidmYt  avadanl11n istismara verilmYsinY texniki dYstYk, sYnaye firmalar1na avadanl11n texniki xidmYti vY tYmirinY xYrclYrini azaltmaa ynYldilmi_ mhYndisi bir kmYkdir. BelY xidmYtlYrin hYcmi, xsusYn, texniki mrYkkYb mYmulatlar1n sat1_1 ilY mY_ul olan firmalarda daha byk olur. BelY mYhsullar1n istehlak1lar1na istismar zaman1 YlavY texniki vasitYlYr, xsusi olaraq haz1rlanm1_ personal, bYzi hallarda isY, istehlak1 firmada istehsal vY idarYetmY proseslYrinin tY_kilati cYhYtdYn yenidYn qurulmas1 laz1m olur. BelY xidmYtlYr gstYrYn firmalara alman kimya konserni  Dyupon misal ola bilYr. Bu firma filiallar1  zYl mYssisYlYri vasitYsilY, m_tYri firmalara dvriyyY vYsaitlYrinY sYmYrYli nYzarYti necY tY_kil etmYyY dair mYslYhYtlYr verir, mYhsuldarl11 yksYltmYyin, istehsal avadanl11n1n etibarl1l11n1n yksYltmYyin yollar1n1 gstYrir.  Dyupon YmYkda_lar1n1n tYsdiq etdiyinY grY onlar1n mYslYhYtlYri ilY m_tYrilYr texniki xidmYt vY tYmirY YkilYn xYrclYri 25%-dYk, material vY ehtiyat hissYlYrinin sYrfini tYxminYn 20% azalda bilirlYr. XidmYtlYrin inki_af etdirilmYsinin daha bir istiqamYti dY kifayYt qYdYr bahal1 avadanl11n, mYsYlYn, avtomobillYrin sat1_1 zaman1 al1c1lara tYqdim edilYn kreditlY_mY _YrtlYridir. M_tYrilYrin maliyyY problemlYrini hYll etmYk n, avtomobilqay1rma _irkYtlYrinin YksYriyyYti yeni metodlardan istifadY edirlYr. Bunlar, istehlak1n1n tYlYblYrini tam dYmYyY, avtomobilin al1nmas1 YrivYsindYn daha uzaa gedYn add1mlar atmaa vY qYrarlar qYbul etmYyY imkan verir. Servisin texniki xidmYtdYn savay1, bir ox digYr funksiyalarla YlaqYdar olmas1 qanunauyun hadisYdir, bu isY, masir bazar1n xsusiyyYtlYri ilY _YrtlYnir. Masir bazar isY getdikcY daha ox istiqamYtini vY ynn al1c1n1n tYlYbat1na ynYldir. Ba_qa szlY, al1c1 tYlabat1n1n dYnilmYsi problemi, xidmYt sahYsinin prioritet istiqamYtlYrini mYyyYnlY_dirir. gYr, texniki servis znn inki_af1n1n ba_lan1c mYrhYlYsindY sYylYrini ma_1n vY texniki mrYkkYb mYmulatlar1n i_grmY qabiliyyYtini tYmin etmYyY ynYltmi_disY, son zamanlar isY sat1_ xidmYtlYri ilY birlikdY, ikitYrYfli vacib informasiya kanal1na (istehsal1 vY istehlak1n1n) evrilmi_lYr. XidmYt sferas1ndan istehsal1ya daxil olan mYlumatlar mYmulat1n mkYmmYl variant1n1n haz1rlanmas1nda istifadY edilir vY mYhsulun keyfiyyYtinin vacib bir gstYricisi kimi 1x1_ edir, onun etibarl1l11n1, tYmirYyararl11n1 vY digYr istismar xassYlYrini sYciyyYlYndirir. BelY ki, mYsYlYn,  Ceneral motors _irkYti avtomobillYrinin istismar1n1n birinci ilindY al1nan operativ mYlumatlar Ysas1nda daha ox rast gYlinYn imtina sYbYblYrini a_kar edir vY zYruri olduqda konstruktiv dYyi_ikliklYrY Yl at1r. Bunun nYticYsindY avtomobillYrin ikinci il istismar1n1n etibarl1l11 orta hesabla 8%, bYzi, digYr modellYrdY daha ox yksYlir. QYrb firmalar1n1n servis xidmYtindY belY hallar he dY az olmur: mYssisYnin apar1c1 konstruktor vY mtYxYssislYri, xsusYn, mal1n hYyat dvrnn ba_lan1c1nda  bazara girmY mYrhYlYsindY, al1nan mal1n keyfiyyYtinY dair iradlar daxil olduqda, istehlak1lar1n birba_a yan1na gedir vY vYziyyYti yerindY yrYnirlYr. MtYxYssislYrin belY sYfYrlYri malda olan at1_mazl1qlar1 q1sa mddYtdY vY yqksYk keyfiyyYtlY aradan qald1rmaa, texnoloji proseslYrY dzYli_lYr etmYyY vY bununla da, bazarda mal1n uuruna nail olmaa imkan verir. Servis xidmYtlYri mYmulatlar1n yeni modellYrinY tYlYblYrin formala_ma-s1nda, btvlkdY mYmulat1n konsepsiyas1n1n i_lYnilmYsindY fYal i_tirak edir. Servis xidmYti personal1 adYtYn haz1r mYmulata tYlYbat1n inki_af meyillYrini yax_1 tYsYvvr edir, istehlak1lar1n ehtiyac vY tYlYblYrini, mal1n zYif tYrYfYlYrini vY qsurlar1n1, al1c1lar1n Ysas naraz1l1qlar1n1n sYbYblYrini yax_1 bilirlYr. Onlar1n rYy vY tYkliflYri mvcud at1_mazl1qlar1n aradan qald1r1lmas1nda msbYt rol oynay1r. XidmYt sistemi mYssisYsinin bazarda nfuz vY imicini formala_d1r1r, m_tYrilYrlY s1x YlaqYlYrin qurulmas1n1 tYmin edir. Servis xidmYti, tYlYb-tYklif balans1n1n formala_mas1n1 tYmin edir vY bu mYsYlYnin kifayYt qYdYr vacib olduuna mYssisY rYhbYrlYrini inand1r1r. XidmYt zrY mtYxYssislYr byk miqdarda texniki vY kommersiya informasiyas1 toplay1r, bu mYlumatlar mYhsulun i_ qabiliyyYtinY vY al1c1lar1n onunla rYftar1na aid olur. Bu mYlumatlar yeni nv mYhsullar1n yarad1lmas1 vY ya kommersiya siyasYtinin yeni istiqamYtlYrinin i_lYnmYsindY mhm rol oynay1r. M_tYrilYrlY birba_a kontakta girmYk imkan1 xidmYt servisindY mal1n bazarda hYrYkYtinY (yeridilmYsinY) _Yrait yaradan YmYliyyatlar1n, o cmlYdYn, reklam1n getdikcY daha geni_ yay1lmas1n1 _YrtlYndirir. MYhz, servis sferas1 vasitYsilY firmalar1n byk miqdarda hYdiyyYlYri al1c1lara yay1l1r. Bundan ba_qa, texniki xidmYt mYntYqYlYrinin znn laz1mi qaydada tYrtibat1 da istehsal1lar n yax_1 reklam rolunu oynay1r. XidmYtlYrin hYcmi vY keyfiyyYti al1c1lara mal1n (mYhsul, YmtYY) ilk al1_1nda, hYm dY tYkrar almaq haqq1nda qYrar1n qYbul edilmYsinY mhm tYsir gstYrir. MYyyYn edilmi_dir ki, servis mYssisY vY onun m_tYrilYri aras1nda etibar, inam vY etimada sykYnYn mnasibYtlYrin yarad1lmas1nda Yn yax_1 vasitYdir. Servis, m_tYri kontingentinin formala_mas1 vY firmaya s1x tellYrlY balanmas1n1 (uzunmddYtli tYrYfda_l1q), m_tYrinin mYyyYn firman1n YmtYY ni_an1na stnlk vermYsinY _Yrait yarad1r. Bununla da, servis sat1_1n stabilliyini vY mYssisYnin gYlirinin art1m1n1 tYmin edir. Bu mYnada, mY_hur  Volvo avtomobil firmas1n1n _ar1 ox ibrYtamizdir vY yerinY d_r:  M_tYrini yenidYn cYlb etmYk bir neY dYfY bahad1r, nYinki onu qoruyub saxlamaq! . AB^-da apar1lan tYdqiqatlar gstYrir ki, al1c1n1n btn mr YrzindY seilmi_ YmtYY markas1na sadiqliyi, avtomobil firmas1na 142 min dollar, elektrik-mYi_Yt avadanl11 firmas1na 2840 dollar xeyir verY bilYr. BelYliklY, mYhsul istehsal1lar1n1n al1c1lara gstYrdiyi mxtYlif nv servis xidmYtlYri mYssisYnin marketinq siyasYti vY fYaliyyYtinin ayr1lmaz bir elementi vY al1c1 urunda rYqabYt mbarizYsinin vacib amilidir. Son illYr bazarda daha bir ox yeni xidmYt nvlYri meydana gYlmi_dir: texniki dYstYk, istismara haz1rl1a kmYk, maliyyY dYstYyi, informasiya kmYyi vY s. Btn bunlar, son nYticYdY, istehsal1n rentabelliyinin yksYldilmYsinY, m_tYrilYrlY inam vY etimadl1 mnasibYtlYrin qurulmas1 hesab1na mYhsul sat1_1n1n art1r1lmas1na, al1c1lar1n YmtYY ni_an1na bal1l11n1n formala_mas1na _Yrait yarad1r. 2. Servisin tY_kili Ma_1n, avadanl1q vY mrYkkYb istehlak mallar1na servis xidmYtinin tY_kili texniki vY kommersiya elementlYrini zndY birlY_dirYn, kifayYt qYdYr mrYkkYb kompleksdir. Bu i_in tY_kili mYhsulun xsusiyyYtlYrindYn, bazar1n inki_af dYrYcYsindYn, rYqabYtin kYskinliyindYn vY bir ox digYr amillYrdYn as1l1d1r. Servis xidmYtinin zYruriliyi, hYr _eydYn YvvYl, istehlak1n1n z YmtYYsi n stabil bazar formala_d1rmaq sYylYri ilY YlaqYdard1r. BelY fYaliyyYt, YsasYn, bu prinsiplY apar1l1r:  Siz bizim mYmulat1 al1r vY istifadY edirsiniz  qalan btn mYsYlYlYri biz hYll edirik . YksYk keyfiyyYtli mal1n keyfiyyYtli servis xidmYti rYqabYt qabiliyyYtini yksYldir, tYklif olunan mYmulatlara bazarda tYlYbi durmadan vY _Yksiz art1r1r, mYssisYnin kommersiya uuruna _Yrait yarad1r, onun nfuzunun yksYlmYsinY sYbYb olur. Yax_1 tY_kil olunduu tYqdirdY, servis xidmYti firman1n gYlirlYrinin mstYqil vY YhYmiyyYtli bYndi kimi 1x1_ edY bilYr. Ona grY dY, gcl servis xidmYti yaratmaq vY onun sYmYrYli fYaliyyYtinY nail olmaq, dnya bazar1nda uurla 1x1_ edYn btn firmalar1n bir nmrYli predmetidir. Misal kimi,  Ford Amerika avtomobil firmas1n1n servis tYcrbYsinY nYzYr yetirYk. Bu _irkYt al1c1lar1na a_a1dak1  xidmYt zYrfi ni tYklif edir: btn qsurlar1n (_inlYrdYn ba_qa) 12 ay vY ya 19.000 km qa1_ YrzindY pulsuz dzYldilmYsi; mhYrrik, trmYlYr qutusu, qabaq asq1 vY dal krpyY 6 il vY ya ( 100.000 km. zYmanYt (bu aqreqatlar1n ilk tYmirindY stYlik al1c1ya 100 doll. dYnir); qa1_dan as1l1 olmayaraq 3 il mddYtindY tYhlkYsizlik qay1_lar1n1n qsurlar1n1n aradan qald1r1lmas1; yanacaq sistemindY zYmanYt  5 il, gvdYnin korroziyas1n1 6 il YrzindY aradan qald1rmaq; mnasib qiymYtlYrlY - mxtYlif gzY_tli variantlar, uzunmddYtli xidmYt tYkliflYri, zYmanYtdYn sonrak1 xidmYtlYrin mxtYlif variantlar1 vY s. Bir mddYt YvYllYrYdYk hesab edilirdi ki, servis xidmYtinin inki_af1na qoyulan sYrmayYlYr hYmin texnikan1n istehsal1na qoyulandan tYxminYn iki dYfY ox gYlir gYtirir, nki o zamanlar ehtiyat hissYlYri vY dynlYrY yksYk qiymYtlYr qoyulard1. Ancaq indi firmalar servisY vY ehtiyat hissYlYrinY xeyli a_a1 qiymYtlYr qoymaa stnlk verir, bununla da qiymYtlYri daim artan ma_1n, avadanl1q vY mYi_Yt texnikas1n1n sat1_1na al1c1lar1 cYlb edirlYr. Ancaq istehsaldan 1xar1lm1_ mYmulatlar1n ehtiyat hissYlYrinY isY, YksinY, kifayYt qYdYr yksYk qiymYtlYr qoyulur. Bu zaman firmalar hesab edirlYr ki, mal (mYhsul, YmtYY) mYssisYnin qap1s1ndan bir dYfY 1x1r, servis isY dYfYlYrlY istehsal olunur. HYr bir servis akt1n1n, hYtta Yn mnasib qiymYtindY belY (mnasib qiymYt  rYqabYt qabiliyyYtinin bir elementidir) YldY edilYn gYlir daha YhYmiyyYtli hesab olunur. Haz1rda dnya xidmYt bazar1nda gcl mvqelYri o firmalar tutur ki, servis sahYsindYki siyasYtindY al1c1n1n onun YmtYYsinY z tutmas1n1 Ysas gtrr, minimal mddYt vY az mYsrYflYrlY m_tYriyY keyfiyyYtli xidmYt gstYrmYyi daim diqqYt mYrkYzindY saxlay1r.  Toyota motor _irkYtinin rYhbYrlYrindYn biri belY demi_di:  Bizim firma servisY he vaxt gYlir mYnbYyi kimi baxm1r. Biz z avtomobillYrimizY, sadYcY, xidmYt gstYririk. Ona grY dY hesab edirik ki, servis avtomobillYri sat1r! Yax_1 deyilib! Servis xidmYtinY tYlYblYr hYr il durmadan art1r: YgYr bir neY il YvvYl sifari_ al1nd1qdan 3-5 gn sonra ehtiyat hissYsinin al1c1ya atd1r1lmas1 normal hesab edilirdisY, indi bir ox mY_hur firmalar (0BM, Reno, Katerpiller vY s.) ehtiyat hissYlYrinin 24 saat YrzindY tYdarknY zYmanYt verirlYr. Yax_1 nmunY kimi, yk avtomobillYri istehsal edYn Slovakiyan1n  Zastava mYssisYsinin servis xidmYtinin sYmYrYli i_ini gstYrmYk olar. Bu mYssisYnin servis stansiyalar1 franayzinq prinsipi ilY Yrazi zonalar1 zrY tY_kil olunur. Hesab edilir ki, stansiyalar1n yerlY_mYsi bir-birindYn vY sat1_ yerindYn 60-70 km-dYn ox olmamal1d1r. Franayzinq mqavilYsi tYrYflYrin hquq vY hdYliklYrini sYlis vY ayd1n mYyyYn edir. MahiyyYtcY, servis stansiyalar1n1n idarY edilmYsi vY texniki xidmYtin gstYrilmYsi, bu mqavilY Ysas1nda apar1l1r. MYssisY texniki xidmYt stansiyalar1na yk avtomobillYrinin diaqnostika vY tYmirini etibar edir, bunun n zYruri tYrtibat, alYt vY ehtiyat hissYlYri verir, hYminin xidmYt personal1n1n mntYzYm olaraq tYhsili vY tYlimatland1r1lmas1n1 tY_kil edir. MYssisYnin servis xidmYtinin tYlimat1-menecerlYri mntYzYm olaraq texniki xidmYt stansiyalar1 ilY qar_1l1ql1 YlaqYdY olurlar. BelY s1x YlaqYlYrin mYqsYdi  informasiya toplanmas1, texniki kmYk vY tYlimdir. MenecerlYrdYn daxil olan informasiyalar, s1nmalar, imtinalar vY tYmir i_lYri haqq1nda mYssisYdY yarad1lm1_ verilYnlYr bazas1na YlavY edilir. Byk hYcmli vY geni_ diapazonlu statistik material1n emal1 Ysas1nda mmkn imtinalar haqq1nda kataloq tYrtib edilir vY texniki xidmYt satnsiyalar1na trlr. MntYzYm olaraq, belY mYlumatlar1n toplanmas1 vY tYhlili menecerlYrY servis xidmYtinin i_i (tYmirin keyfiyyYti vY tezliyi) haqq1nda nYticYlYr 1xarmaa, mYhsulun keyfiyyYtinin sYviyyYsini mYyyYn etmYyY, mYssisYnin konstruktor vY istehsal xidmYtlYrinY mvafiq tYkliflYr haz1rlamaa, habelY tYdarklYrin i_inY dair tvsiyYlYr vermYyY imkan verir. Stansiyalar1n gstYrdiyi xidmYtlYrin keyfiyYtinin qiymYtlYndirilmYsi n, ox zaman bir avtomobilY gstYrilYn eynitipli xidmYtlYrin miqdar1n1 EHM vasitYsilY izlYmYklY qismYn nYzarYt olunur. Yk ma_1nlar1n1n sat1_1 vY onlara xidmYt edYn i_ilYrin yrYdilmYsi n mYssisYdY TYdris mYrkYzi yarad1lm1_d1r. Burada, ildY bir dYfYdYn az olmayaraq, texniki xidmYt stansiyas1n1n hYr bir i_isi tYlim keir, hYm dY tYlim prosesindY m_tYrilYrlY rYftar vY psixoloji haz1rl1q metodlar1na ox byk diqqYt yetirilir. TYcrbYsini _Yrh etdiyimiz bu mYssisYnin, elYcY dY bir ox QYrb avtomobil firmalar1n1n servis xidmYti i_ilYrinin vYzifYlYrinY a_a1dak1lar daxil olur: mvcud mallar1n tYkmillY_dirilmYsinY vY yeni mYhsullar1n burax1lmas1na dair ideyalar1n tYklif edilmYsi; rYqib firmalar1n tYcrbYlYrinin yrYnilmYsi: i_lYrin tY_kilinin forma vY metodlar1, marketinq fYaliyyYtinin xsusiyyYtlYri; bazar1n yeni mmkn seqmentlYri haqq1nda mYlumatlar1n toplanmas1, konkret YmtYYyY olan tYlYbat1n mYyyYn edilmYsi, bu mallar1n yeni istifadY sahYlYri. BtvlkdY, mYssisYnin servis xidmYtinin tY_kili zaman1 bir s1ra konkret suallara cavab verilmYlidir: servis YrivYsinY hans1 xidmYtlYr daxil edilmYlidir? al1c1lara hans1 sYviyyYdY servis tYklif edilmYlidir? servis hans1 formada tYklif edilmYlidir? GstYrilYn xidmYtlYr kompleksi haqq1nda mYsYlY hYll olunarkYn xidmYtlYr vY onlar1n YhmiyyYtinY dair al1c1lar1n ehtiyac, arzu vY istYklYrinin yrYnilmYsi dY zYruridir. MYsYlYn, Kanadada sYnaye avadanl11n1n al1c1lar1 aras1nda apar1lm1_ soru a_a1dak1 s1ran1 (azalma istiqamYtindY) tYyin etmYyY imkan vermi_dir: tYdarklYrin etibarl11; qiymYtlYr zrY tYkliflYrin operativ tYqdim olunmas1; texniki mYslYhYtlYrin operativ al1nma imkanlar1; gzY_tlYrin edilmYsi; sat1_dan sonrak1 xidmYtlYr; kontaktlar qurma1n sadYliyi vY evikliyi; mal1n dYyi_dirilmYsinY zYmanYt; tYdarknn geni_ istehsal imkanlar1; kredit verilmYsi imkanlar1; s1naqlar n mvafiq avadanl11n olmas1 vY s. Servis sistemindY nqsanlar1 a_kar etmYk n mqayisYli (nmunYvi) sat1nalmalar etmYk, istehlak1lar aras1nda mntYzYm sorular keirmYk, al1c1lar1n _ikayYt vY tYkliflYri ilY i_in sYmYrYli sistemini yaratmaq, formal_m1_ m_tYri kontingentini qoruyub saxlamaq n mvafiq tYdbirlYr i_lYyib hYyata keirmYk laz1md1r. Yadda saxlamaq laz1md1r ki, firma ilY daimi kontaktlar qurmu_ al1c1lar1 qoruyub saxlamaq daha ucuz ba_a gYlir, nYinki yeni al1c1 cYlb etmYk vY ya bundan da Ytini  itirilmi_ m_tYrilYri geri qaytarmaq. MYsYlYn,  Prokter end Qembl korporasiyas1n1n Amerikada sat1lan btn mallar1nda _irkYtin telefon nmrYsi gstYrilir, m_tYri bu telefona pulsuz zYng edib, ona laz1m olan mYlumat1 vY ya mYslYhYti ala, hYminin dY, iradlar1n1 bildirY bilYr. 0BM korporasiyas1 isY daha irYli gedYrYk m_tYrilYrY  _ikayYtlYrin sevinci adl1 xidmYt zYrfi tYqdim etmi_dir. Bu, YslindY, m_tYrilYrin ehtiyac, arzu vY istYklYrini yrYnmYyin sYmYrYli sullar1ndan birdir. BelY ki, hesab edilir ki, _ikayYti varsa, buna sevinmYk laz1md1r, nki bu ancaq qeyri-mYmnunluq, yaxud naraz1l1q aysberqinin yuxar1  grnYn hissYsidir. ZYng edYrkYn bunu d_nmYyYrYk _ikayYtilYr zlYri vY digYrlYrinin  daha utancaq vY ya az inadkarlar ad1ndan dan1_1rlar. 0BM hesab edir ki, onlar he zYng etmYyY dY bilYr, sadYcY, _irkYtin mal1n1 almaqdan imtina edY bilYrlYr. Odur ki, 0BM-dY hYr m_tYri zYngi  sevinc bYx_ edir! Qeyd edYk ki, gstYrilYn xidmYtlYr mxtYlif cr m_tYrilYrY atd1r1la bilYr. Firman1n hans1 forman1 semYsi m_tYrilYrin arzu vY istYklYri, hans1 yana_maya stnlk vermYsi vY rYqiblYrin istifadY etdiyi fYndlYrdYn as1l1d1r. 0stehlak1lara xidmYti mxtYlif strukturlar gstYrY bilYr: istehsal1 mYssisYnin servis blmYsi; mal1 (YmtYYni) satan agentlYr (dilerlYr); istehsal1 mYssisY ilY mqavilY Ysas1nda xsusi xidmYtilYr. PrinsipcY, mal1n, YmtYY vY ya mYhsulun sat1_1nda  znYxidmYt dY mmkndr vY digYr xidmYti YvYzetmY metodlar1 istifadY oluna bilYr. Servis xidmYti tY_kilat1nda sat1lm1_ mYhsulun istehlak1lar1na yax1n YrazilYrdY xsusi zYmanYt, texniki xidmYt stansiyalar1, tYmir emalatxanalar1, kompyuterlY_dirilmi_ ehtiyat hissYlYri anbarlar1n1n yarad1lmas1 vacib rol oynay1rlar. Servis xidmYti gstYrilmYsinin seilmi_ sulundan as1l1 olmayaraq, mal1n (mYhsulun, YmtYYnin) istehsal1s1n1n keyfiyyYtY vY servisin nYticYlYrinY tam mYsuliyyYt da_1d11 he bir mbahisY doura bilmYz. MYhz bu bax1mdan istehsal1 onun mYhsuluna servis xidmYti gstYrYn btn tYrYfda_lar1na zYruri texniki-texnoloji, tY_kilati vY maliyyY dYstYyi gstYrmYlidir. Strategiya vY xarici iqtisadi YlaqYlYr zrY mtYxYssis Jak Qorovis hesab edir ki, servisin keyfiyyYti kommersiya uurunun aar1d1r. Bu mtYxYssis sYmYrYli servis xidmYtinin tY_kilinin sYkkiz qaydas1n1 irYli srr: 1. Strategiya. Bazar1n hYr bir seqmenti n ay1rd etmYk laz1md1r ki, al1c1 hans1 servis sYviyyYsini Yla hesab edir. Bu sYviyyY kiik hYcmli (100 szdYn ox olmayaraq) reklam mYtnindY yaz1lmal1d1r. Burada firma m_tYriyY vYd etmYlidir ki, bYyan etdiyi btn hdYliklYri yerinY yetirmYyY zYmanYt verir. 2. Al1c1larla YlaqY. Dvri nY_rlYrdY reklam vY qeyri-reklam xarakterli mYqalY vY yaz1larda firman1n al1c1lara gstYrdiyi xidmYtlYr vY verdiyi zYmanYtlYr a1qlanmal1d1r. Al1c1lar1 cYlb etmYk, onlar1n etibar vY etimad1n1 qazanmaq, rYklYrinY yol tapmaq  firma ilY m_tYrilYr aras1nda mhkYm YlaqYlYrin formala_d1r1lmas1na aparan yollardan biri budur. gYr al1c1lar1n arzular1 firman1n vYd etdiyi tYminatlar1 stYlYyYrsY, onda al1c1 z dndYrY bilYr. Bu halda, al1c1 ehtiyac vY istYklYrini qabaqlayan servis tYminatlar1 m_tYridY msbYt emosiyalar douracaqd1r. Servisin reklam1 o qYdYr canl1 vY xo_agYlYn olmal1d1r ki, al1c1n1 cYlb etmYli, hYtta onu ovsunlamal1d1r. lbYttY, servis _Yraiti vY Ytraf1 (hYndYvYri, qYbul atmosferi, personal1n xarici grn_, cavablar1n operativliyi vY s.) diqqYtlY vY d_nlm_ tYrtib edilmYli vY bu daim sYliqYli vYziyyYtdY saxlan1lmal1d1r. 3. MYssisYnin z personal1na tYlYblYrinin ayd1nl11. Bunun n mvafiq xidmYt standartlar1 i_lYnib haz1rlanmal1 vY tYtbiq edilmYlidir. Bu standartlar1n mddYalar1n1n servis xidmYtinin btn YmYkda_lar1 tYrYfindYn yerinY yetirilmYsi hkmYndir. 4. SYlis qurulmu_ tYchizat sistemi. Ehtiyat hissYlYrinin tYdark sistemi vY servis xidmYti YmYkda_lar1n1n a1r1lmas1 qaydalar1 hYddYn ziyadY sadY prosedurlu vY evik olmal1d1r. 5. Servis xidmYti personal1n1n tYhsili. XidmYt standartlar1 servis i_i vY ehtiyat hissYlYrin tYdark ilY mY_ul olan btn YmYkda_lara xsusi tYlim kurslar1nda yrYdilmYlidir. TYlim kurslar1 vaxta_1r1 tYkrar olunmal1d1r. 6. MYqsYd  xidmYtdY nqsanlar1n olmamas1d1r. n etibarl1 yol  personal1n tYlimi vY mY_qlYrdir. SYhvlYrin a_kar edilmYsi vY tYhlili sistemi nY qYdYr sYlis i_lYyYrsY, sYhv hYrYkYtlYr dY bir o qYdYr az olacaq. Bundan ba_qa, servis xidmYtinin strukturu vY texnologiyas1 da dYyi_mYlYrY hYssas vY evik olmal1d1r. 7. Gzg  bizim m_tYrilYrimizdir. Servisin keyfiyyYtini obyektiv qiymYtlYndirmYyY qadir _Yxs yaln1z m_tYridir. Ona grY dY, daim vY sistemli olaraq, m_tYrilYr aras1nda sorular aparmaq vY onlar1n servis xidmYtinin keyfiyyYtindYn mYmnunluq dYrYcYsi a_kar edilmYlidir. n etibarl1 alYt   direkt meyil sistemi zrY ankentlYmY (m_tYrilYrin nvan1na soru anketlYri gndYrilir) hesab edilir. BelY mntYzYm sorular servis xidmYtinin i_indYn naraz1 olanlar1n faizini tYyin etmYyY vY buna operativ reaksiya vermYyY imkan verir. 8. Yarad1c1l1q. Servis xidmYti  m_tYriyY mmkn qYdYr ox _ey vermYk prinsipi zrY qurulmal1d1r. nki YmtYY (mal, mYhsul) zlyndY m_tYri ilY mYssisYnin ilk tYmas1d1r, tam mYmnunluu isY istehlak1 keyfiyyYtli servis xidmYti gstYrilYndYn sonra hiss edYcYkdir. Ona grY, servisin daim yeni forma vY metodlar1n1 axtar1b tapmaq vY s1naqlardan keirmYk, uurlu nYticYlYr al1nd1qda isY tYtbiq etmYk laz1md1r. Yaxud da,  velosiped kY_f etmYk laz1m deyil, daim rYqib firmalar1n servis xidmYtlYrinY nYzYr yetirmYk laz1md1r. Bir szlY, m_tYri ilY btn mmkn rabitY kanallar1 a1q olmal1d1r. Al1c1 servis xidmYti ilY operativ YlaqY saxlamaq imkan1na hYr yerdY vY hYr an malik olmal1d1r. BelYliklY, gcl servis xidmYtinin yarad1lmas1 vY onun sYmYrYli fYaliyyYti bazarda uurla i_lYmYk istYyYn btn mYssisYlYrin Ysas qay1lar1ndan biri olmal1d1r. GstYrilYn xidmYtlYr kompleksinin e_idi mYyyYn edilYrkYn, m_tYrilYrin ehtiyac, arzu, istYk vY gzlYntilYrinin yrYnilmYsi ox vacibdir. NYhayYt, servis xidmYtlYrinin gstYrilmYsi sullar1n1n seimindYn as1l1 olmayaraq, mYssisY al1c1 qar_1s1nda servis xidmYtinin nYticYlYri vY keyfiyyYtinY grY tam mYsuliyyYt da_1y1r. MYssisY servis funksiyalar1n1 qismYn vY ya tam yerinY yetirYn agentlYrinY zYruri olan btn maddi-texniki, maliyyY vY s. kmYkliyi gstYrmYlidir. Avadanl11 vY ya mrYkkYb istehsal mallar1n1 satarkYn mYssisYnin gstYrdiyi xidmYtlYr YmtYY siyasYtinin ox vacib bir elementidir. Bu xidmYtlYr qeyri-maddi sfera tY_kilatlar1n1n gstYrdiyi xidmYtlYrdYn bir qYdYr fYrqlYnir. Ba_l1ca fYrq ondan ibarYtdir ki, bunlar YmtYYni (mal1, mYhsulu) m_ayiYt edYn xidmYtlYrdir vY YmtYYsiz mvcud olmurlar. 3. NYqliyy0t EidmYtlYri m0r:5tinqinin EsusiyyYtlYri NYqliyy0t EidmYtlYrinin m0r:5tinqi  nYqliyy0t EidmYtlYrinin b0z0r0 irYlilYdilmYsi ilY b0l1 tYdbirlYrin mYcmusudur. NYqliyy0t mYssisYlYrinin fY0liyyYti mEtYlif nYqliyy0t EidmYtlYrinin gstYrilmYsi ilY b0l1d1r: y:lYrin vY sYrni_inlYrin d0_1nm0s1, nYqliyy0t- 5:sp5disiy0 EidmYtlYri vY s. Szn g5ni_ mYn0s1nd0 EidmYtlYrY y0ln1z y:lYrin d0_1nm0s1n1 d5yil, hYm dY >nl0r1n 0td1r1lm0s1, 0nb0rl0_d1r1lm0s1, s0El0nm0s1 vY q0bl0_d1r1lm0s1 0id 5dilir. D0_1nm0 zrY EidmYtlYr Ys0s EidmYt nvlYrinY 0iddir. Bunl0rl0 y0n0_1, nYqliyy0t EidmYtlYrinY y:lYmY vY b>_0ltm0 zrY EidmYtlYr, 5:sp5disiy0 EidmYtlYri, mYhsull0r1n q>runm0s1n1n tYmin >lunm0s1 vY :>mm5rsiy0 E0r0:t5rli EidmYtlYr dY (bin0l0r1n, t>rp0q s0hYlYrinin, 0nb0rl0r1n ic0rYyY v5rilmYsi; 0vt>m>billYrin tYmiri vY t5Eni:i EidmYti vY s.) 0id 5dilir. S>n illYr nYqliyy0t1n s1>rt0l0nm0s1, hquqi-mYslYhYt EidmYtlYri dY in:i_0f 5tmYyY b0_l0m1_l0r. NYqliyy0t EidmYtlYrinin bir YmtYY :imi EsusiyyYtlYri 0_01d0:1l0rl0 E0r0:t5rizY >lunur: ->by5:tlYrlY  y:lYr vY sYrni_inlYr; -suby5:tlYrlY  m0ld0_1y0nl0r, m0lgndYrYnlYr, 0l1c1l0r, v0sitYilYr; -d0_1nm0 sull0r1 ilY  nYqliyy0t v0sitYlYrinin nvlYri; -v0Etl1-v0Et1nd0 >lm0s1 ilY  nYqliyy0t EidmYtlYrinin tYqdim 5dilmYsi vY 0td1r1lm0 mddYti; -r0h0tl11 ilY  sYrni_inlYrin vY y:lYrin d0_1nm0s1 _Yr0iti vY s. NYqliyy0t m0r:5tinqindY istif0dY >lun0n bYzi 0nl0y1_l0r0 nYzYr s0l0q: Y:  d0_1nm0, nYql5tmY, y5rdYyi_mY pr>s5sindY:i YmtYYdir. Y:gndYrYn  y: gndYrYn fizi:i vY y0 hquqi _YEs. Y:0l0n - d0_1nm0, nYql5tmY, y5rdYyi_mYdYn s>nr0 y: 0l0n fizi:i vY y0 hquqi _YEs. NYqliyy0t EidmYtinin Ys0s >by5:tlYrindYn biri :imi y: b5lY tYsniflY_dirmY: >l0r: -E0lq tYsYrrf0t1n1n s0hYlYrinY grY; -d0_1nm0 nvlYri vY v0sitYlYrinY grY; -d0_1nm0n1n dYyYrinY grY; -digYr tYsnif0t Yl0mYtlYrinY grY. NYqliyy0t pr>s5sinY Yn 0z1 Ys0s YmYliyy0t d0Eildir: y:lYmY (sYrni_inlYrin nYqliyy0t v0sitYsinY minmYsi); d0_1nm0; b>_0ltm0 (sYrni_inlYrin nYqliyy0t v0sitYsindYn 5nmYsi). Bu sYbYbdYn d0_1nm0 pr>s5sinin tY_:ili bir s1r0 tYdbirlYr :>mpl5:sini zndY cYmlY_dirir: nYqliyy0t v0sitYsinin nvnn s5ilmYsi vY d0_1nm0n1n m0r:5tinqindYn b0_l0y0r0q, hYrY:Ytin tYhl:Ysizliyinin tYmin 5dilmYsi, nYql5tmYyY nYz0rYt vY nYql5tmY z0m0n1 y0r0n0 bilYn pr>bl5mlYrin 0r0d0n q0ld1r1lm0s1n0 qYdYr. M0r:5tinq y0n0_m0s1n1n tYtbiqi nYticYsindY nYqliyy0t1n missiy0s1n0 y5ni nqt5yi-nYzYrdYn b0Em0q mm:n >lur. nYnYvi tYYssr0tl0r0 grY nYqliyy0t1n Ys0s missiy0s1  y:lYrin vY sYrni_inlYrin d0_1nm0s1d1r. Ist5hs0l1  nYqliyy0t firm0s1 vY y0 d0_1y1c1  n b5lY y0n0_m0 d0h0 s0dY vY r0h0td1r. L0:in ist5hl0:1  sYrni_in vY y0 y:gndYrYn n bu y0n0_m0 >E d0 y0r0rl1 d5yil. Ist5hl0:1n1n d0_1nm0y0 d5yil, 0td1r1lm0y0 5htiy0c1 v0r, hYm dY minim0l mddYtY vY y0E_1 vYziyyYtdY. Btn bunl0r1 d0_1y1c1 z zYrinY gtrr; d0_1nm0n1n tY_:ili, y>ll0r1n vY dYmir y>l nYqliyy0t1 v0sitYlYrinin l0z1mi vYziyyYtdY s0El0nm0s1, m0r_rutl0_d1rm0, tYhl:Ysizli:, h5yYtin YmYyinin tY_:ili vY dYnilmYsi isY  btn bunl0r d0_1y1c1n1n d0Eili pr>bl5mlYridir vY >nl0r ist5hl0:1n1 m0r0ql0nd1rm1r. gYr nYqliyy0t firm0s1 m0r:5tinq y0n0_m0s1nd0n 1E1_ 5dirsY, >nd0 >nun Ys0s missiy0s1  ist5hl0:1l0r1n 5htiy0c1n1n dYnilmYsidir, yYni mYyyYn >lunmu_ mddYtdY sYrni_inlYrin vY y:lYrin l0z1m >l0n y5rlYrY m0:simum r0h0tl1q vY tYhl:Ysizliyin tYmin >lunm0s1 ilY d0_1nm0s1d1r. Q5yd 5tmY: l0z1md1r :i, nYqliyy0t EidmYtlYri b0z0r1n1n s5qm5ntlY_dirilmYsi i:i Ys0s istiq0mYt zrY qurulur :i, bunl0r d0 sYrni_in vY y: d0_1m0l0r1d1r. BirincilYrin ist5hl0:1l0r1  s>n ist5hl0:1l0rd1r, i:incilYrin isY  Ys0sYn tY_:il0tl0rd1r. S>nr0:1 s5qm5ntlY_dirmY mEtYlif prinsiplYr zrY qurulur: sYrni_in b0z0r1 n s5qm5ntlY_dirmYnin Ys0s Yl0mYti gYlirlYrin sYviyyYsidir; y: d0_1m0l0r1 isY y:lYrin nvnY gYrY, yYni y:gndYrYnlYrin iEtis0s1n0 grY s5qm5ntlY_dirilir. NYqliyy0td0 m0r:5tinq fY0liyyYtinin Ys0s fun:siy0l0r1n0 0_01d0:1l0r1 0id 5tmY: >l0r: - b0z0r1n :>mpl5:s tYdqiqi; - ist5hs0l1n b0z0r1n tYlYblYrinY uyunl0_d1r1lm0s1; -nYqliyy0t EidmYtlYrinin b0z0r0 irYlilYdilmYsi. Bu fun:siy0l0r1n r50lizY 5dilmYsi vY nYqliyy0t mYssisYlYrinin fY0liyyYtinin tY:millY_dirilmYsi m0r:5tinq prinsiplYrinin tYtbiqindY sist5mli y0n0_m0n1n istif0dY 5dilmYsi nYticYsindY mm:n >lur. NYqliyy0t EidmYti m0r:5tinqinin Ys0s vYzifYsi  ist5hl0:1l0r1 bu EidmYtlYri YldY 5tmYyY in0nd1rm0qd0n ib0rYtdir. NYqliyy0t1n Ys0s fY0liyyYtini ist5hl0:1l0r1n m0r0ql0r1 mYyyYn 5dir. NYqliyy0t mYssisYlYri il: nvbYdY b0z0r1n :>nyun:tur0s1n0 istiq0mYtlYnmYli, tY:lif 5tdi:lYri _YrtlYrin ist5hl0:1l0r1n 0rzu vY istY:lYrinY m0:simum uyunl0_d1r1lm0s1, >nl0r1n m0r0ql0r1n1n dYnilmYsinY ynYmli >lm0l1d1l0r. NYqliyy0t mYssisYlYrindY m0r:5tinq EidmYtlYrin ist5hs0l1d0n ist5hl0:1l0r0 irYlilYmYsinY ynYlYn s0t1_ fun:siy0s1n1 d0 hYy0t0 :5irir. DigYr tYrYfdYn, m0r:5tinq fY0liyyYtinY mYssisYnin btn fY0liyyYtinin tY_:ili vY id0rY 5dilmYsi pr>s5si :imi dY y0n0_m0q >l0r. B5lYli:lY, nYqliyy0td0 m0r:5tinq fY0liyyYtinin Ys0s tYdqiq0t istiq0mYtlYrinY nYqliyy0t EidmYtlYrinin ist5hl0:1l0r1n m0r0ql0r1na m0:simum ynYldilmYsini vY nYqliyy0t EidmYtlYrinY tYlYbin f>rm0l0_m0s1n1 0id 5tmY: >l0r. 4. NYqliyy0t nvlYrinin tYsnif0t1 Masir nYqliyyat a_a1dak1 nvlYrdYn ibarYtdir: su (dYniz, ay), dYmiryolu, avtomobil, hava ,boru kYmYri,elektron nYqliyyat1. Bunl0rd0n, 5l5:tri: 5n5rcisinin vY inf>rm0siy0n1n trlmYsi n istif0dY >lun0n 5l5:tr>n nYqliyy0t1 d5mY: >l0r :i, nvlYr0r0s1 rYq0bYtdY i_tir0: 5tmir, b>ru nYqliyy0t1n1n isY bu rYq0bYtdY i_tir0:1 mYhduddur, n:i bur0d0 y0ln1z m0y5 vY q0z h0l1nd0 >l0n m0ddYlYrin nYqlindYn shbYt g5dir. HYr nYqliyy0t nvnn rYq0bYt mb0rizYsindY:i mvq5yini mYyyYn 5dYn mEtYlif stnl:lYri mvcuddur. NYqliyy0t v0sitYlYrinin rYq0bYt stnlynn Ys0s gstYricilYri :imi 0_01d0:1l0r 1E1_ 5dY bilYr: -srYt; -y:gtrmY q0biliyyYti; -sYmYrYlili:; -tYhl:Ysizli:; -5tib0rl1l1q; -m0n5vrili:. Bu gstYrijilYrdYn istif0dY 5dYrY: mEtYlif nYqliyy0t nvlYrinin r5ytinqini tYrtib 5tmY: >l0r. CYdvYl 5.1. yr1-0yr1 nYqliyy0t nvlYrinin r5ytinqi GstYricilYrNYqliyy0t1n nvDYmir y>luvt>m>bilSuH0v0SrYt3241Y:gtrmY q0biliyyYti1423SYmYrYlili: 2314SYrni_inlYr n tYhl:Ysizli:1324:>l>ji tYhl:Ysizli:1234M0n5vrili:3142TYbii  iqlim 0millYrindYn 0s1l1 >lm0m0qnl  f h ,,,,,,,ȶyeUF1F1F1(jhoF hZCJUaJmHnHuhoF hZCJOJQJaJhoF hZ6CJOJQJaJ'hoF hZ6CJOJQJaJmH,sH,$hoF hZCJOJQJaJmH,sH,'hoF hZ5CJOJQJaJmH,sH,*hoF hZ5CJOJQJ\aJmH,sH,"hoF hZ5CJOJQJ\aJhoF hZ5CJOJQJaJ*hoF hZ5;CJOJQJaJmH sH "hoF hZ5;CJOJQJaJln j < l  h "$ 1d`1a$gdoF $d`a$gdoF $1d`1a$gdoF $ d`a$gdoF dgdoF $ da$gdoF Z"| \#&\*R++,, $da$gdoF $ & Fd^a$gdoF $d`a$gdoF $d`a$gdoF $ d`a$gdoF $ & F d^`a$gdoF ,,,,,L-^--....023^45$ & Fd^a$gdoF $d`a$gdoF $d`a$gdoF d`gdoF  | d`gdoF $da$gdoF $da$gdoF ,.../>>CDK"K&KP8P`vx,ƥ@BRnΘΘubN'hoF hZ6CJOJQJaJmH sH $hoF hZCJOJQJaJnHtH hoF hZ@CJOJQJaJ" j~hoF hZCJOJQJaJ'hoF hZ5CJOJQJaJmH sH hoF hZ6CJOJQJaJ"hoF hZ56CJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH hoF hZ5CJOJQJaJhoF hZCJOJQJaJ55$6p66677:|<>`@@`BBCCDFD6EXEE$FFK$ & Fd^a$gdoF $d`a$gdoF $ & Fd^a$gdoF KPRT X2["\^`dgpim o@qtNvfx4{V(|B8$d`a$gdoF d<&ȥ||bָԼ $ & Fd^a$gdoF $d`a$gdoF dgdoF |RH@x\l$ & F d^a$gdoF $ & F d^a$gdoF $d`a$gdoF $ & F d^a$gdoF  n>H(Bb$d`a$gdoF $ & F d^a$gdoF $d`a$gdoF 4 j0Hhd~..@/B/>0555.606l6n66ŵŵŵŵŵŦpepephoF hZCJaJhoF hZCJOJQJaJ'hoF hZ5CJOJQJaJmH,sH,$hoF hZCJOJQJaJmH,sH,hoF hZCJOJQJaJhoF hZ5CJOJQJaJ'hoF hZ5CJOJQJaJmH sH 'hoF hZ6CJOJQJaJmH sH $hoF hZCJOJQJaJmH sH 'dfh j 6$1d1$7$8$H$`1a$gdoF d1$7$8$H$gdoF $ & Fd1$7$8$H$^a$gdoF $ & Fd1$7$8$H$a$gdoF $d`a$gdoF (vbP!$t%%&t&'*+@-..$ & Fd1$7$8$H$^a$gdoF $1d1$7$8$H$`1a$gdoF ..B/>024(4Z4v4444555~$1d1$7$8$H$`1a$gdoF $1d1$7$8$H$`1a$gdoF $1d1$7$8$H$`1a$gdoF $ &d7$8$H$`&a$gdoF d1$7$8$H$gdoF $d1$7$8$H$a$gdoF 5 6.60626H6\6b6l6ikd$$Ifl40 $`  t0644 laytoF $d$1$7$8$H$Ifa$gdoF l6n6z6G- d$1$7$8$H$IfgdoF kd$$Ifl4r <$  FT t0644 laytoF z6~666661kd$$Iflr <$ FT t0644 laytoF $d$1$7$8$H$Ifa$gdoF 666666F7H777778llltwdxlzz}~JȀlxd`,$&6PVšš‡s'hoF hZ5CJOJQJaJmH sH $hoF hZCJOJQJaJmH sH 'hoF hZCJH*OJQJaJmH,sH,'hoF hZ5CJOJQJaJmH,sH,$hoF hZCJOJQJaJmH,sH,hoF hZCJOJQJaJUhoF hZCJOJQJaJhoF hZCJaJ+666666$d$1$7$8$H$Ifa$gdoF 666666H1111$d$1$7$8$H$Ifa$gdoF kd\$$Iflr <$ FT t0644 laytoF 66667:7>71kd6$$Iflr <$ FT t0644 laytoF $d$1$7$8$H$Ifa$gdoF >7B7F7H7t7x71kd$$Iflr <$ FT t0644 laytoF $d$1$7$8$H$Ifa$gdoF x7|777771kd$$Iflr <$ FT t0644 laytoF $d$1$7$8$H$Ifa$gdoF 7777771kd$$Iflr <$ FT t0644 laytoF $d$1$7$8$H$Ifa$gdoF 78lll lllll$d$1$7$8$H$Ifa$gdoF 1 2 3 4 CYdvYldYn grndy :imi, Yn y:sY: srYtY h0v0 nYqliyy0t1 m0li:dir :i, bu d0 >nu uzun mYs0fYlYrY d0_1m0l0r z0m0n1 YvYz5dilmYz 5dir. L0:in h0v0 nYqliyy0t1 digYr nYqliyy0t nvlYri ilY mq0yisYdY tYbii-iqlim 0millYrindYn d0h0 >E 0s1l1d1r, d0h0 y:sY: qiymYtlYrlY E0r0:t5rizY >lunur vY Yn tYhl:Yli nYqliyy0t nv s0y1l1r. HYminin nYqliyyat nvlYri su (dYniz, ay), yerst (avtomobil, dYmiryolu) vY hava nYqliyyat1na ayr1l1r. Boru kYmYri nYqliyyat1ndan ba_qa btn nYqliyyat nvlYri ilY hYm yk, hYm dY sYrni_in da_1n1r. Bu nYqliyyat nvlYri YnYnYvi nYqliyyata aiddir. nYnYvi olmayan nYqliyyat nvlYrinY maqnit yast1qlar zYrindY nYqliyyat, asma kanatlar, funikulyorlar, pnevmonYqliyyat (sYpYlYnYn yklYr su ilY x1rdalan1r vY boru ilY sovrulur) vY s. aiddir. Yk da_1malar1n1n yerinY yetirilmYsindY hYr bir nYqliyyat nvnn xarakterik xsusiyyYtlYri vard1r. DYniz nYqliyyat1 yk da_1malar1n1n hYyata keirilmYsindY bir s1ra stnlklYrY vY at1_mayan cYhYtlYrY malikdir. Ykda_1malar1n1n hYyata keirilmYsindY dYniz nYqliyyat1n1n Ysas stnlklYri a_a1dak1lard1r: -ykda_1ma tariflYrinin a_a1 olmas1; gYmilYrin byk ykgtrmY qabiliyyYtinY grY yksYk mYhsuldarl11; i_in fasilYsizliyi (dYniz nYqliyyat1 sutkada 24 saat i_lYyir); hava _YraitindYn qeyri -YhYmiyyYtli dYrYcYdY as1l1l11; tYlYbdYn as1l1 olaraq bir yerY daha tez sYfYrlYr etmY qabiliyyYti (gYmini dnyan1n istYnilYn nqtYsinY gndYrmYk olar); tYcrbi olaraq dYniz YlaqY yollar1n1n buraxma qabiliyyYtinin qeyri-mYhdudluu. DYniz nYqliyyat1n1n at1_mayan cYhYtlYri isY a_a1dak1lard1r: nisbYtYn a_a1 srYt (yk gYmilYri n 18  20 uzel, uzel = mil/saat, dYniz mili = 1837 m); mqayisYdY byk olmayan hYrYkYt s1xl11 (ancaq birdYfYlik byk miqdarda yk da_1ya bilir); da_1ma zaman1 yklYrin diqqYtlY (sYliqYli) qabla_d1r1lmas1 tYlYb olunur. DYmiryolu nYqliyyat1n1n Ysas stn cYhYtlYri a_a1dak1lard1r: uzaq mYsafYlYrY tez atd1rma imkan1; iqlim _YraitindYn as1l1 olmamas1; byk ykgtrmY qabiliyyYti (bir tYrkib 3 - 10 min ton); mqayisYdY a_a1 tariflYr; giri_ yollar1 olduqda yk alanlar n YlavY rahatl1q yaran1r (qap1dan - qap1ya yk da_1maq imkan1 YldY edilir); ox geni_ e_iddY mxtYlif nv yklYri da_1ma imkan1na malikdir. DYmiryolu nYqliyyat1n1n at1_mayan cYhYtlYri a_a1dak1lard1r: yklYrin bir vaqondan ba_qa vaqona yklYmY, bo_altmalar1n mvudluu; ox ciddi qabla_d1rman1n tYlYb olunmas1; yklYrin orulanmas1 n _Yraitin mvcudluu; dYmiryollar1 Yrazisinin corafi mvqeyindYn (yerlY_mYsindYn) as1l1l11; yolda qatarlar1n yenidYn tY_kil edilmYsinin tYlYb olunmas1. Avtomobil nYqliyyat1n1n Ysas stn cYhYtlYri a_a1dak1lard1r: yksYk eviklik tYlYb olunan yerdY avtonYqliyyat vasitYlYrini bir yerY toplamaq imkan1 (qabiliyyYti); atd1rman1n fasilYsizliyi, srYt vY tYcililiyi (tYxirY sal1nmazl1l11); atd1rman1n masir nvlYrinin qap1dan-qap1ya da_1man1n tY_kilinin mmknly; yklYrin qorunmas1n1n yksYk sYviyyYdY olmas1; ox byk olmayan mYsafYlYrdY (600 km-Y qYdYr) yk da_1malar1n1n (sYmYrYliliyi) qYnaYtliliyi; ykn avtomobil nYqliyyat1 ilY da_1nmas1n1n gndYri_lYrin mntYzYmliliyinY imkan vermYsi. Avtomobil nYqliyyat1n1n at1_mayan cYhYtlYri a_a1dak1lard1r: avtomobil nYqliyyat1n1n hYrYkYtinin yol _YraitindYn as1l1l11; kiik ykgtrmY qabiliyyYti; nisbYtYn yksYk tariflYr. Hava nYqliyyat1n1n Ysas stnlklYri a_a1dak1lard1r: yksYk atd1rma srYti; yolun dzlYndirilmYsi (kYsY atd1rma); yolda ykn yksYk sYviyyYdY qorunmas1; servis xidmYtinin Yn yksYk sYviyyYdY olmas1; qabla_d1rman1n nisbYtYn sadY olmas1; s1orta xYrclYrinin nisbYtYn a_a1 olmas1 (minimum da_1ma vaxt1na grY). Hava nYqliyyat1n1n Ysas at1_mayan cYhYtlYri a_a1dak1lard1r: yk tariflYrinin yksYk olmas1; hava _YraitindYn as1l1l1q; da_1nan ykn lsnn vY hYcminin mYhdudluu; yer xidmYtlYrindYn as1l1l11; hava limanlar1n1n mYssisYlYrdYn uzaq olmas1. Boru kYmYri nYqliyyat1n1n Ysas stn cYhYtlYri a_a1dak1lard1r: hava _YraitindYn as1l1 olmamas1; da_1man1n fasilYsizliyi; da_1malar1n maya dYyYrinin a_a1 olmas1; YmYliyyatlar1n (yklYmY, nYqletmY, bo_altma) avtomatla_d1rmas1 sYviyyYsinin yksYk olmas1. Boru kYmYri nYqliyyat1n1n at1_mayan cYhYtlYri a_a1dak1lar1d1r: nYqletmYnin bir istiqamYtli olmas1; digYr yk nvlYrinin nYql edilmYsinin (da_1nmas1n1n) qeyri - mmknly; tikililYrin vY qurular1n maya dYyYrinin yksYk olmas1. 5. zYrb0yc0n R5spubli:0s1nda nYqliyy0t1n maddi-texniki bazas1 Masir _YraitdY nYqliyyat1n inki_af1 istYnilYn dvlYtin mYhsuldar qvvYlYrinin art1m1 vY onun xarici YlaqYlYrilY bal1d1r. RYqabYtli bazar mnasibYtlYri, masir dvrn iqtisadi inteqrasiya proseslYri, ^Yrq-QYrb vY ^imal - CYnub nYqliyyat dYhlizindY yerlY_Yn AzYrbaycan Respublikas1n1n iqtisadiyyat1n1n inki_af1nda nYqliyyat sisteminin rolunu n plana Ykir. 0qtisadiyyat1n btn sahYlYrindY istehsal1n sYmYrYliliyinin vY rYqabYt qabiliyyYtinin yksYldilmYsi nYqliyyat sisteminin inki_af1ndan vY onun i_indYn bilavasitY as1l1d1r. NYqliyyat sisteminin sYmYrYliyinin vY regionda rYqabYt qabiliyyYtinin yksYldilmYsi n ilk nvbYdY onun maddi - texniki bazas1 mhkYmlYndirimYlidir. Bu bax1mdan AzYrbaycan1n nYqliyyat sisteminin maddi - texniki bazas1n1n tYdqiqi zYruridir. NYqliyyat prosesini yerinY yetirYn istehsal vasitYlYrinin, onun texnoloji vY tY_kilati sYviyyYsi ilY mYcmusu nYqliyyat sisteminin maddi - texniki bazas1n1 tY_kil edir. AzYrbaycan Respublikas1n1n nYqliyyat sisteminin maddi - texniki bazas1na da_1malar1 yerinY yetirYn btn nYqliyyat mYssisYlYri, hava vY dYniz limanlar1, terminallar, yollar vY yol tYsYrrfatlar1, nYqliyyat vasitYlYrinin texniki xidmYt vY tYmiri ilY mY_ul olan zavodlar, mYssisYlYr, yklYmY - bo_altma stansiyalar1, rabitY vasitYlYri vY s. aiddir. Respublikam1zda btn nYqliyyat nvlYri fYaliyyYt gstYrir. Da_1malar1n yerinY yetirilmYsindY ayr1 - ayr1 nYqliyyat nvlYrinin pay1 respublikam1zda vY dnyada mxtYlifdir. Dnyada, o cmlYdYn ^Yrqi Avropa lkYlYrindY ykda_1malar1n 23%-i su nYqliyyat1n1n, 64%-i yerst nYqliyyat1n, 13%-i isY digYr nv nYqliyyatlar1n pay1na d_r. SYnayecY inki_af etmi_ lkYlYrdY bu rYqYm uyun olaraq 62%, 27% vY 11%, inki_af etmYkdY olan lkYlYr n uyun olaraq 84%, 10% vY 6% tY_kil edir. AzYrbaycan Respublikas1nda (2012 - ci ildY) yk da_1malar1n1n 20,7% - i dYmir yolunun, 9,3% dYniz nYqliyyat1n1n, 0,1% - aviasiya (hava) nYqliyyat1n1n, 18,8% boru kYmYri nYqliyyat1n1n, 51,1% - i isY avtomobil nYqliyyat1n1n pay1na d_r. Yk dvriyyYsinin 25,5% - dYmir yolunun, 18,6% dYniz nYqliyyat1n1n, 0,7% hava (aviasiya) nYqliyyat1n1n, 36,2% boru kYmYri nYqliyyat1n1n, 19% - i isY avtomobil nYqliyyat1n1n pay1na d_r. Dnyada 9800 dYniz liman1, (onlardan 1000 - beynYlxalq) 15950 hava liman1, (onlardan 1020 - si beynYlxalq) vard1r. AzYrbaycan Respublikas1nda isY YsasYn bir dYniz liman1 vY drd hava liman1 beynYlxalq da_1malar1 yerinY yetirir. Lakin hal-haz1rda respublikam1zda yeni limanlar1n tikintisi vY yenidYnqurma i_lYri davam edir. Apar1lan ara_d1rmalara, statistik mYlumatlara grY dnyada 1 km2 sahYdY 8,8 metr dYmiryolu, 103 metr avtomobil yolu vY 0,4 metr daxili su yollar1 vard1r. AzYrbaycan Respublikas1n1n (2012- ci il) Yrazisinin hYr 1000 km2  nY 34,3 km dYmiryolu, o cmlYdYn nYqliyyat sektorunda 24,5 km, qeyri - nYqliyyat sektorunda 9,8 km dYmiryolu, 53,2 km magistral boru kYmYri, o cmlYdYn 21,5 km magistral neft kYmYri, 31,7 km magistral qaz kYmYri 217,4 km _ose (bYrk rtkl avtomobil) yollar1 d_r. Dnyan1n ayr1 - ayr1 lkYlYri, qitYlYri vY regionlar1 zrY xYtti nYqliyyat infrastrukturlar1n1n paylanmas1 eyni deyil. BelY ki, dYmiryollar1n1n s1xl11 Afrikada ^imali Amerikadan 15 dYfY az, avtomobil yollar1n1n s1xl11 Asiyada Avropa lkYlYrindYn 10 dYfY azd1r. AzYrbaycan Respublikas1n1n _YhYrlYrindY vY aran rayonlar1nda xYtti nYqliyyat infrastrukturunun s1xl11 dal1q rayonlara nisbYtYn daha oxdur. XYtti nYqliyyat infrastrukturunun qeyri - bYrabYrliyinin sYbYbi, sYnayenin inki_af1n1n, xammal ehtiyatlar1n1n mYnimsYnilmYsi sYviyyYsinin vY corafi mvqe xsusiyyYtlYrinin mxtYlif olmas1d1r. HYr bir nYqliyyat nv Ysas komponenti vY ya tYrkib hissYsini zndY birlY_dirir. Bunlar yollar, terminallar vY nYqliyyat vasitYlYridir (hYrYkYt tYrkiblYridir). laqY yollar1 dedikdY, nYqliyyat vasitYsi hYrYkYt edYrYk znn funksiyas1n1 yerinY yetirdiyi mhit ba_a d_lr. Yollar1n nv mvcuddur. Bunlar tYbii, yax_1la_d1r1lm1_ vY sni yollard1r. TYbii yollar ucuzdur, byk burax1l1_ qabiliyyYtinY malikdir vY cari tYmir xYrclYri tYlYb etmir. Bu yollara hava vY dYniz yollar1n1 mhitini misal gstYrmYk olar. Lakin, bunlar1n tYrkibinY tYkcY bu mhit daxil deyil. srlYr boyu gYmilYrin hYrYkYt etdiyi aylar, dYvY karvanlar1n1n hYrYkYt etdiyi sYhra vY yar1msYhralar avtomobil nYqliyyat1n1n vY dYmiryolunun meydana gYlmYsinY qYdYr Ysas YlaqY yollar1 olmu_d1r. Btn dnyada elY geni_ torpaq sahYlYri var ki, bu sahYlYrdY nYqliyyat vasitYlYri ox asanl1qla hYrYkYt edY bilir. BelY sahYlYrY sYhralar vY dzYnliklYri gstYrmYk olar. 0qtisadi inki_afla YlaqYdar olaraq sYmYrYli nYqliyyata tYlabat yarand1. Daha sYmYrYli yerst nYqliyyata tYlabat1n artmas1 tYbii YlaqY yollar1n1n yax_1la_d1r1lmas1n1 tYlYb etdi. Masir da_1ma prosesinin hYcmi, srYti vY ktlYsi daha yksYk tYlYblYrY cavab verYn yollar tYlYb edir. BelY yollar ancaq xsusi tikililYr vasitYsilY tYmin edilY bilYr. Avtomobil yollar1, kanallar, dYmir yollar1, tramvay yollar1, tunellYr vY oxrelsli yollar -sni yollard1r. nYnYvi olaraq belY yollar1n yarad1lmas1na ayr1 - ayr1 _YxslYr yox, cYmiyyYt Ysasl1 vYsait xYrclYyir. TarixYn bYzi sni vY ya yax_1la_d1r1lm1_ YlaqY yollar1 zYl _irkYtlYr tYrYfindYn sal1nm1_d1r. ksYr hallarda belY yollar1n yarad1lmas1, yolu in_a edYn mYssisYnin nYqliyyat1n1n rahat hYrYkYt etmYsi vY ya sYmYrYliliyinin yksYldilmYsi nYticYsindY yksYk mYnfYYt YldY edilmYsi n nYzYrdY tutulur. Eyni zamanda, bu yollar mumi istifadY n a1q olur. laqY yollar1 zrY da_1malar1n tYmin edilmYsi n xsusi nYqliyyat tikililYri laz1md1r. Bu tikililYr yollarla hYrYkYt edYn hYrYkYt tYrkiblYrinY asan (a1q) yolu, hYminin mar_urut zrY da_1malar1 yerinY yetirYn elY hYmin hYrYkYt tYrkibinin vY ya mxtYlif nYqliyyat nvlYrinin YlaqYsini tYmin edir. Bu tikililYr (yerlYr) terminal adlan1r. Terminal a_a1dak1lar1 tYmin edir: - mYyyYn YlaqY yolu ilY i_lYyYn hYrYkYt tYrkiblYrinY 1x1_1; - verilYn YlaqY yolu ilY hYrYkYt edYn nYqliyyat vasitYsini digYr nYqliyyat vasitYsi ilY vY ya digYr nYqliyyat nvnn nYqliyyat vasitYsilY asan dYyi_mYsini; - yk ax1nlar1n1n birlY_dirilmYsini. Avtomobil, dYmiryolu, hava, dYniz nYqliyyat1 ilY da_1ma terminallar1 lsnY vY avadanl1qlar1na grY fYrqlYnirlYr. DYniz limanlar1nda yerinY yetirilYn YmYliyyatlar dYniz nYqliyyat1 terminallar1n1n oxfunksiyal1l11n1 vY fYaliyyYtinin Ytinliyini a1q - ayd1n gstYrir. NYqliyyat1n hYrYkYt tYrkibilYri dart1c1 vY ykda_1yan vasitYlYrindYn ibarYtdir. Dart1c1 vasitYlYr ykda_1yan vasitYlYrin hYrYkYt etdirilmYsi n nYzYrdY tutulmu_dur. Ykda_1yan vasitYlYr  yklYrin yerlY_dirilmYsi n nYzYrdY tutulmu_dur vY yklYrin da_1nmas1 n xsusi konstruksiyas1 vard1r. NYqliyyat vasitYlYrinin iki nv vard1r. Bunlar qar1_1q nYqliyyat vasitYlYri (zyeriyYn) vY birlY_dirilmi_ (balanm1_) nYqliyyat vasitYlYridir. Qar1_1q nYqliyyat vasitYsinin konstruksiyas1na gc avadanl1qlar1 daxildir. BirlY_dirilmi_ nYqliyyat vasitYlYrinin ayr1 - ayr1 gc vY yk hissYlYri vard1r. Avtomobil da_1malar1n1n texnologiyas1ndan vY ykn nvndYn as1l1 olaraq avtofurqonlardan, ac1q tipli yk avtomobillYrindYn, yk zbo_aldanlardan, avtoplatformalardan, avtosisternlYrdYn, zyeriyYn avtomobillYrdYn istifadY edilir. HYminin oxlu digYr nv avtonYqliyyat vasitYlYri mvcuddur. Onlar1n YksYriyyYtinin xarakterik xsusiyyYti yklYmY - bo_altma i_lYrini zlYri yerinY yetirmYsidir. BelY ki, onlar1n zlYrinin yklYmY vY bo_altma mexanizmlYri vard1r. AB^ - da 1950 - ci illYrdYn ba_layaraq uzaq mYsafYlYrY yk da_1nmalar1nda xsusilY_dirilmi_ avtomobillYrdYn istifadY edilir. TYcrbY gstYrir ki, bahal1 yklYrin vY tez xarab olunan yklYrinin avtomobil nYqliyyat1 ilY 1000 km mYsafYyY qYdYr da_1nmas1 iqtisadi sYmYrYlilik cYhYtdYn zn doruldur. Avtomobil nYqliyyat1 qap1dan - qap1ya da_1man1 hYyata keirir. NYqliyyat vasitYsinin ykgtrmY qabiliyyYti nY qYdYr yksYk olarsa, da_1malar bir o qYdYr rentabellidir. Qo_qu vY yar1mqo_qulardan istifadY etmYklY avtomobil dartq1lar1 ilY da_1malar1n mYkik sulu ilY tY_kil edilmYsi da_1malar1n sYmYrYliliyinin xeyli yksYldilmYsinY imkan verir. HYminin avtomobil dartq1lar1n1n tYtbiqi nYqliyyat vasitYsinin birdYfYlik ykgtrmY qabiliyyYtinin artmas1 hesab1na da_1malar1n maya dYyYrinin a_a1 sal1nmas1na, YmYk mYhsuldarl11n1n yksYldilmYsinY _Yrait yarad1r. Avtomobil dartq1lar1n1n qo_qu vY yar1mqo_qularla hYrYkYtinin sYmYrYli tY_kili, nYticYdY nYqliyyat vasitYlYrinin sYmYrYsiz bo_ dayanmalar1n1n aradan qald1r1lmas1na imkan yarad1r. Avtomobil dartq1lar1 bir neY yar1mqo_quya xidmYt gstYrmYk imkan1na malikdir. Qo_qu vY yar1mqo_qular1n qiymYti avtomobillYrin vY dartq1lar1n qiymYtindYn xeyli a_a1 olduundan da_1malar1n qo_qu vY yar1mqo_qulardan istifadY etmYklY yerinY yetirilmYsi kapital qoyulu_u xYrclYrindYn sYmYrYli vY mYqsYdynl istifadY edilmYsinY imkan verir. DYmiryolu nYqliyyat1n1n nYqliyyat vasitYlYri lokomativlYrdYn, mhYrrik vY qo_qu vaqonlar1ndan ibarYtdir. 0_lYtdiyi enerjinin nvnY grY lokomativlYr a_a1dak1 kimi tYsnifatland1r1l1r: elektrovozlar, teplovozlar, paravozlar, qazturbavozlar vY s. DYmir yolu ilY da_1nan yklYrin mxtYlifliliyi yk vaqonlar1 park1n1n qurlu_unu mYyyYn edir. Vaqon park1 ayr1 - ayr1 yk nvlYri vY ya qruplar1n da_1nmas1 n nYzYrdY tutulan mxtYlif tip vaqonlardan ibarYtdir. Yk vaqonlar1 mYyyYn istismar tYlYblYrinY cavab vermYlidir. YklYmY suluna grY vaqonlar a1q vY qapal1 vaqonlara ayr1l1r. Son illYrdY btn dnyada vY o cmYlYdYn dY AzYrbaycan Respublikas1nda yk vaqonlar1 park1n1n qurlu_unun yax_1la_d1r1lmas1 istiqamYtlYrindYn biri onun ixtisasla_ma (xsusilY_dirmY) sYviyyYsinin yksYldilmYsidir. Bir s1ra lkYlYrdY (AB^, Almaniya vY s.) vaqon park1n1n xsusilY_dirmY (ixtisasla_ma) sYviyyYsi 30 - 45% tY_kil edir. Kecmi_ SSR0 -dY xsusilY_dirilmi_ vaqonlar1n pay1 1960 - c1 ildY 1,6%, Rusiyada isY 1996 - c1 ildY 18,2% - Y qYdYr atm1_d1r. AzYrbaycan Respublikas1n1n vaqon park1nda xsusilY_dirilmi_ vaqonlar1n xsusi Ykisi tYqribYn 19% tY_kil edir. Respublikam1zda xsusilY_dirilmi_ vaqon park1ndan  sisternlYrdYn neft mYhsullar1n1n da_1nmas1 n geni_ istifadY edilir. Su (dYniz vY ay) nYqliyyat1 vasitYlYri gYmi adlan1r. GYmilYrY z hYrYkYt edYn (g qurular1 vY yk sahYsi olan), z hYrYkYt etmYyYn vY hYminin yedYklYrY vY dartq1lara (itYlYyicilYrY) ayr1l1r. sas mhYrrikin tipi zrY gYmilYr teploxodlara (dizel), paroxodlara, qazaturbaxodlara, dizelelektroxodlara, atomaxodlara ayr1l1r. GYmilYr iri, baha qiymYtli, avtomobil vY dYmiryolu nYqliyyat1 vasitYlYrinY nisbYtYn daha az standartlara uyunla_d1r1lan nYqliyyat vasitYlYridir. Onlar fYrdi qaydada tikilir. Eyni tip gYmilYrin seriyal1 tikintisi nYticYsindY sYmYrY YldY etmYk olar. Hal - haz1rda AzYrbaycan Respublikas1nda gYmi tikintisi apar1lm1r. Lakin, gYlYcYkdY Qarada rayonunun lYt qYsYbYsindY tYrsanY (gYmi tikintisi zavodu) in_as1 nYzYrdY tutulmu_dur. Respublikam1z1n XYzYr DYniz GYmiiliyinin gYmilYri YsasYn XYzYr dYnizindY da_1malar1 hYyata kecirir. Lakin, Qara dYnizdY vY digYr dYnizlYrdY dY zYn gYmilYrimiz vard1r. Son dvrdY cox byk miqdarda mxtYlif tipli gYmilYr yaranm1_d1r. Hal - haz1rda mvcud olan gYmilYrin tiplYri YsasYn a_a1dak1lard1r: - general yklYri da_1yan gYmilYr; - konteyner da_1yan gYmilYr; - gYmi bYrYlYr; - rolekerlYr; - lixteravozlar; - ox byk tankerlYr (VLCC); - tYbii s1x1lm1_ qaz da_1yan tankerlYr (gYmi - LNG); - s1x1lm1_ qaz da_1yan tankerlYr (gYmi - LPG); - sualt1 qanadlar zYrindY gYmilYr; - hava yast1qlar1 zYrindY gYmilYr. Yuxar1da sadalanan gYmilYrdYn YksYriyyYti respublikam1z1n dYniz nYqliyyat1 mYssisYsindY - XYzYr DYniz GYmiiliyindY var vY dYnizdY da_1malar yerinY yetirilYn zaman onlardan istifadY olunar. Hal - haz1rda AzYrbaycan Respublikas1n1n hava nYqliyyat1 ilY beynYlxalq YlaqYlYrdY yk vY sYrni_in da_1malar1 yerinY yetirilir. BeynYlxalq yk da_1malar1n1n yerinY yetirilmYsindY digYr nYqliyyat nvlYri ilY mqayisYdY respublikam1z1n hava nYqliyyat1n1n da_1ma imkanlar1 o qYdYr dY yksYk deyil. Respublikam1zda yk da_1malar1n1n ancaq 0,1% - i hava nYqliyyat1 (tYyyarY, vertalyot) ilY hYyata kecirilir. Hava nYqliyyat1 ilY da_1ma xYrclYri xeyli yksYkdir. Byk 0pYk Yolunun bYrpas1 ilY YlaqYdar olaraq beynYlxalq yk da_1malar1nda respublikam1z1n boru kYmYri nYqliyyat1n1n (BTC ilY neft da_1malar1 hesab1na) pay1 artm1_ vY _YbYkYsi xeyli geni_lYnmi_dir. 6. NYqliyyat tariflYri M0r:5tinq-mi:sin v0cib 5l5m5ntlYrindYn >l0n nYqliyy0t EidmYtlYrinin qiymYtlYrinY Ytr0fl1 nYzYr s0l0q. NYqliyy0t EidmYtlYrinin qiymYtlYri nYqliyy0t1n nvnY grY, d0_1m0l0r1n tY_:ili f>rm0s1n0 grY, d0_1m0 mYs0fYsi vY digYr Yl0mYtlYrY grY tYbYqYlY_ir. Bu qiymYtlYri >E v0Et nYqliyy0t t0riflYri 0dl0nd1r1rl0r, su nYqliyy0t1nd0 >nl0r0 fr0Et, 0vt>m>bil nYqliyy0t1nd0 isY d0_1nm0n1n qiymYti d5yilir. NYqliyy0t t0rifi  dvlYt, :>mm5rsiy0 tY_:il0tl0r1, _ir:YtlYr vY firm0l0r tYrYfindYn vYtYnd0_l0r0 vY mYssisYlYrY tY:lif >lun0n nYqliyy0t EidmYtlYrinY grY pul dYmYsinin miqd0r1d1r. NYqliyy0t t0rifi :tlYvi ist5hs0l EidmYtlYri >l0n y: d0_1m0n1n qiymYtlYrini zndY Y:s 5tdirir. nun b0_l1c0 EsusiyyYti >nd0n ib0rYt >lur :i, hYr _5ydYn YvvYl 5lY bir mYhsul0 mYyyYn >lunur :i, hYmin mYhsul m0ddi f>rm0y0 m0li: d5yildir. NYqliyy0t 0nc0q vY 0nc0q mYyyYn ist5hl0: dYyYrlYrini 0l1c1l0r0 0td1r1r, bu z0m0n >nun tYr:ibini vY hYcmini dYyi_dirmir. Bu z0m0n nYqliyy0t EidmYtlYri ist5hs0l1 pr>s5si >nun ist5hl0:1 pr>s5si ilY st-stY d_r. Bun0 grY dY y: nYqliyy0t1 mYhsulu d5di:dY y:lYrin y5rlY_dirilmYsi ilY b0l1 i_in z b0_0 d_lr. NYql5tmY pr>s5sindY d0_1n0n YmtYYnin dYyYri y:sYlir. Bun0 grY dY y:d0_1m0y0 t0riflYr YmtYYnin nYql >lunm0s1 nYticYsindY pul if0dYsindY >nun dYyYrinin 0rtm0s1d1r. NYqliyy0t EidmYti btn YmtYYlYrin ist5hs0l1 vY s0t1lm0s1 z0m0n1 gstYrilir. nun dYyYri mYhsulun s>n qiymYtinin mEtYlif 5l5m5ntlYrindY Y:s >lunur; mYsYlYn m0y0 dYyYrindY (m0t5ri0l r5sursl0r1n1n tYchiz0t ilY b0l1 nYqliyy0t-tYd0r: EYrclYri), t>pd0n vY pYr0:YndY tic0rYt Yl0vYlYrindY. Bun0 grY dY nYqliyy0t t0riflYrinin dYyi_mYsi YmtYYnin bur0E1l1_ vY pYr0:YndY qiymYtlYrinin din0mi:0 vY sYviyyYsinY YhYmiyyYtli dYrYcYdY tY sir gstYrir. z nvbYsindY, nYqliyy0t z m5t0l1n iri ist5hl0:1s1d1r. Bund0n b0_q0, ti:inti m0t5ri0ll0r1, :mr, 5l5:tri: 5n5rjisi, y0n0c0q vY digYr mYhsull0r d0 nYqliyy0td0 istif0dY >lunur. bun0 grY dY bu Ys0sd0 nYqliyy0t1n istism0r EYrclYri f>rm0l0_1r vY s>n h5s0bd0 nYqliyy0t t0riflYrinin sYviyyYsinY tY sir 5dir. S>n illYrdY y:d0_1m0 t0riflYri, hYm 0vt>m>bil zrY, hYm dY 0vi0siy0 nYqliyy0t1 zrY y:sY: sr YtlY 0rtm1_d1r. Indi isY milli b0z0rd0 nYqliyy0t t0riflYrinin f>rm0l0_m0s1 EsusiyyYtlYrini nYzYrdYn :5irY:. NYqliyy0t EidmYtlYri b0z0r1n1n f>rm0l0_m0s1 EsusiyyYtlYri d0_1m0 pr>s5sindY mEtYlif nv nYqliyy0tl0r1n i_tir0:1 ilY b0l1d1r. mumiyyYtlY, bu nYqliyy0t nvlYrinY: dYmiry>l nYqliyy0t1, 0vt>m>bil nYqliyy0t1, h0v0 nYqliyy0t1 vY su nYqliyy0t1 0id 5dilir. Bu nYqliyy0t nvlYrinin q0r_1l1ql1 YvYz >lunm0s1, hYminin hYr birindY i_in EsusiyyYti t0riflYrin mYyyYn >lunm0s1n0 vY d0_1m0 n bu vY y0 digYr nYqliyy0t1n s5ilmYsinY tY sir gstYrir. MYsYlYn, uz0q mYs0fYyY y:n nYql >lunm0s1 YgYr tY cili 0td1r1lm0n1 tYlYb 5tmirsY, >nd0 hYmin y: dYmiry>l vY su nYqliyy0t1nd0n istif0dY >lunm0s1 d0h0 sYrfYlidir. n:i bu nYqliyy0t nvlYri digYrlYrindYn ucuzdur. Y0E1n mYs0fYyY y:lYrin d0_1nm0s1n1 0vt>m>bil nYqliyy0t ilY 5tmY: mYqsYdYuyundur. B5lY :i, bu nYqliyy0t nvndYn istif0dY z0m0n1 y:lYmY-b>_0ltm0 i_lYrinin hYcmi 0z0l1r vY y:n 0td1r1lm0s1 srYtlYnir. NYqliyy0t t0riflYri z dzmnY grY mEtYlif f>rm0l0r0 m0li: >l0 bilYrlYr: diff5r5nsi0l, pr>p>rsi>n0l vY y0Eud 0::>rd. Diff5r5nsi0l t0riflYr b5lY mYyyYn >lunur. NYql >lun0n mYhsulun v0hidinY t0rif dYrYcYlYri bu vY y0Eud digYr q0nun0uyunluql0 dYyi_ir. D0_1m0 mYs0fYsindYn 0s1l1 >l0r0q t0riflYr dYyi_ir. :sYr h0ll0rd0 d0_1nm0 mYs0fYsinin 0rtm0s1 ilY t0riflYr 0z0l1r (dYmiry>l nYqliyy0t1 t0riflYri). Pr>p>rsi>n0l t0riflYr btn d0_1nm0 mYs0fYlYrindY nYql >lun0n mYhsulun v0hidinY dYyi_mYz bir dYrYcY zrY mYyyYn >lunur. ::>rd t0riflYr y:lYrin d0_1nm0s1n0 tYsbit >lun0n, dYqiq :>rr5sp5nd5nsiy0 zrY vY y0Eud mYyyYn mYs0fYyY d0_1m0y0 (su vY 0vi0siy0 nYqliyy0t1) dYrYcYlYr zrY h5s0bl0n1r. Y: nYqliyy0t1 t0riflYri tYqdim >lun0n y:lYrin p0rtiy0l0r1n1n llYrindYn 0s1l1 >l0r0q gndYri_ nvlYrinY grY fYrqlYnirlYr: v0q>n0 grY t0riflYr, gYmi, 0vt>m>bil t0riflYri, :>nt5yn5r d0_1m0l0r1n0 t0riflYr, :ii: gndYri_lYrY t0riflYr. Y: t0riflYrinin iYrisindY 0vt>m>bildY y: d0_1m0l0r1n0 t0riflYr z sYrbYstliyi vY 5vi:liyi dYrYcYsinY grY d0h0 >E fYrqlYnirlYr. Bil0v0sitY bu b0z0rd0 dvlYt mYssisYlYri ilY bYr0bYr mvYffYqiyyYtlY i_lYyYn :if0yYt qYdYr mEtYlif ml:iyyYtY m0li: >rt0 vY :ii: mYssisYlYr dY fY0liyyYt gstYrYrY: y:d0_1m0 ilY mY_ul >lurl0r. DigYr nYqliyy0t nvlYrindY dvlYt ml:iyyYti f>rm0s1 h:mr0nl1q 5dir vY >r0d0 t0rif siy0sYti btvl:dY dvlYt nYz0rYtindY s0El0n1l1r. TYsYrrf0t fY0liyyYtinin bYr0bYr hquqlu suby5:ti >lm0ql0 nYqliyy0t mYssisYlYri r5nt0b5lli i_lYmYlidirlYr, bununl0 d0 zlYrini tY:r0r ist5hs0l1n g5ni_lYndirilmYsi _YrtlYri ilY tY min 5tmYlidirlYr, >nl0r btn v5rgilYri dYmY:lY, v5rgi dYni_lYrini v0Et1nd0 0p0rm0l1d1rl0r vY bununl0 d0 fY0liyyYtdY >l0n q0nunuluun tYlYblYrini y5rinY y5tirirlYr. NYticY >l0r0q vY qiymYtin f>rm0l0_m0s1n1n mumi q0yd0l0r1n0 uyun >l0r0q nYqliyy0t t0riflYri d0_1nm0 m0y0 dYyrYindYn, mYnfYYtdYn, d>l0y1 v5rgilYrdYn vY q5yri-v5rgi dYni_lYrindYn ib0rYtdir. NYqliyy0t t0riflYrinin f>rm0l0_m0s1nd0 stnl: EYrclYrY Ys0sl0n1r, nYqliyy0t EidmYtlYrinin m0y0 dYyYri t0riflYrin mYyyYn >lunm0s1nd0 y5:un h5s0bl0m0 b0z0s1n1 zndY Y:s 5tdirir. D0_1nm0n1n m0y0 dYyYri istism0r EYrclYrinin vY hYminin d0_1m0 pr>s5si ilY bil0v0sitY Yl0qYd0r >l0n EYrclYrin d0_1m0 v0hidinY d_Yn Esusi lsn E0r0:t5rizY 5dir. Bu z0m0n d0_1n0c0q y:lYrin E0r0:t5ri YhYmiyyYt :Ysb 5dir. MEtYlif y:lYrin d0_1nm0s1 zrY m0y0 dYyYrindY:i fYrqlYri mYyyYn 5dYn Ys0s 0millYri i:i b0_l1c0 qrup0 blmY: >l0r. Birinci qrup0 5lY 0millYr 0id 5dilir :i, >nl0r y:n znn EsusiyyYtini, >nun ist5hs0l1 vY ist5hl0:1n1n _YrtlYri vY c>r0fiy0s1n1, y5rlY_dirilmYyY >nun h0z1rl1q dYrYcYsini: y:n hYcmi vY Y:isi nisbYtini, y:n miqd0r1n1, 5yni z0m0nd0 5yni nv0n0 tYqdim >lun0n d0_1nm0 y:n, y: y5rlYrinin llYrinin q0b0rit vY f>rm0l0r1, d0_1nm0 mYs0fYsini, y:n E0r0b lm0 vY zYdYlYnmYsindYn md0fiYnin v0cibliyini, Esusi EidmYtY tYlYb0t (y:lYrin m_0hiYtlYri, t5z E0r0b >l0n y:lYrin d0_1nm0s1n0 EidmYtlYr, h5yv0nl0r1n d0_1nm0s1 EidmYtlYrini) zndY Y:s 5tdirir. I:inci 0millYr qrupund0 nYqliyy0t v0sitYlYrinin E0r0:t5risti:0s1 _YrtlYnir. nl0r0 0id 5dilir nYqliyy0t v0sitYlYrinin y:gtrmY vY y5rlY_dirmY im:0nl0r1, hYrY:Yt tYr:ibinin tY mirinY EYrclYr, >nun EidmYt mddYti, iEtis0sl0_m0 dYrYcYsi. D0_1nm0n1n m0y0 dYyYrinin :0l:uly0siy0s1 n istism0r EYrclYrinin d0_1nm0 pr>s5sindY qrupl0_d1r1lm0s1 v0cib YhYmiyyYt :Ysb 5dir. Iqtis0di mYn0d0 (EYrc 5l5m5ntlYri), 0yr1-0yr1 d0_1nm0l0rd0 my0 dYyYrinY EYrclYrin d0Eil 5dilmYsi q0yd0s1 (dznY vY d>l0y1s1 ilY) m0y0 dYyYrinin h5s0bl0nm0s1nd0 nYzYrY 0l1nm0l1d1r. D0_1nm0 pr>s5sinin t5En>l>giy0s1n1 nYzYrY 0lm0ql0 nYqliyy0td0 EYrclYrin f>rm0l0_d1r1lm0s1 EsusiyyYti mYs0riflYrin i:i mYrhYlYyY blnmYsidir: b0_l0n1c  s>n zrY vY hYrY:Yt YmYliyy0tl0r1 zrY. B0_l0n1c-s>n YmYliyy0tl0r1 d0y0n0c0ql0r v0Et1 hYrY:Yt tYr:ibinin s0El0nm0s1n1n, b>_0lm0 vY y:lYmYyY h0z1rl0nm0s1n1n EYrclYrini nYzYrdY tutur. Bu EYrclYr d0_1nm0n1n uz0ql11nd0n 0s1l1 d5yildir Y 0nc0q y:n hYcmindYn 0s1l1d1r. HYrY:Yt YmYliyy0tl0r1 y:n y5rlY_dirilmYsi zrY EYrclYri mYyyYn 5dir: y0n0c0q, y>l h0qq1nd0 mY lum0t, 5n5rji tYsYrrf0t1, r0bitY, siqn0liz0siy0, hYrY:Yt y>lund0 hYrY:Ytin tYr:ibi vY s0irY. Btn bu EYrclYr d0_1nm0n1n uz0ql11nd0n bil0v0sitY 0s1l1d1r. MEtYlif mYs0fYlYrY d0_1nm0l0r1n nYqliyy0t EYrclYrinin mYyyYn 5dilmYsi 0_01d0:1 0s1l1l1ql0 hYy0t0 :5irilir: x = a + bd bur0d0, x  d mYs0fYsinY d0_1nm0n1n EYrclYri; a  1 t>n y: h5s0b1 ilY b0_l0n1c-s>n YmYliyy0tl0r0 EYrclYr; b  1 t>n-:il>m5tr h5s0b1 ilY hYrY:YtY EYrclYr; d  d0_1nm0 mYs0fYsi, :il>m5trlY; Bu 0s1l1l1qd0n d0_1nm0n1n bir t>n-:il>m5trinin m0y0 dYyYrini h5s0bl0m0q >l0r EMBED Equation.3: EMBED Equation.3 l1n0n dsturd0n grnr :i, y:n bir t>nn-:il>m5trY nYql >lunm0s1n1n m0y0 dYyYri d0_1nm0n1n uz0ql11nd0n 0s1l1d1r: nY qYdYr mYs0fY uz0q >l0rs0, m0y0 dYyYri bir > qYdYr 0_01 >l0r. Iqtis0di m0hiyyYtinY grY nYqliyy0t EYrclYrinin qrupl0_d1r1lm0s1 nY v0Et :i, bir qrupd0 ist5hs0l r5sursl0r1 pr>s5sindY ist5hl0: >lun0n 5yni EYrclYr birlY_ir, bu digYr ist5hs0l s0hYlYrindYn fYrqlYnir. Bu nYqliyy0t EidmYtinin d0h0 >E YmY:tutumlu vY f>ndtutumlu >lm0s1 ilY b0l1d1r. MYsYlYn, 0vt>nYqliyy0t mYssisYlYrindY m0y0 dYyYrinin :0l:uly0siy0s1n0 bir >E 5l5m5ntlYr d0Eil 5dilir: mEtYlif dYmYlYrlY birli:dY YmY: h0qq1; y0n0c0q vY y0n0c0q-y0l0m0 m0t5ri0ll0r1; _inlYrin i_lYnib 0_1nm0s1 vY bYrp0s1; t5Eni:i EidmYt; istism0r vY Ys0sl1 tY mir; 0m>rtiz0siy0; mumtYsYrrf0t, 5 z0miyyY vY s0ir EYrclYr. Y: dYmiry>lu d0_1nm0l0r1n0 t0riflYr. FY0liyyYtdY >l0n dYmir y>lu y: t0riflYribir >E 0millYrdYn 0s1l1d1r: y:n nv, v0q>nun y:tutumund0n vY y:gtrmYsindYn istif0dY dYrYcYsi, gndYri_ nv, hYrY:Yt tYr:ibinin tipindYn, d0_1m0 sr YtindYn vY s. Y:n nvndYn 0s1l1 >l0r0q t0riflYrin diff5r5nsi0siy0s1 nYqliyy0t v0sitYlYrinin mEtYlif y:lYrlY vY mEtYlif E0r0:t5rlYrY m0li: YmYliyy0tl0r1 y5riYn y5tirmYsi n 5yni y:lYnmYsi ilY _YrtlYnir. GndYri_ vY tY yin0t st0nsiy0s1nd0 y:lYrin mEtYlifliyi 5yni z0m0nd0 nYqliyy0t mYs0riflYrinin llYrinY tYsir gstYrir. T0rif dYrYcYlYrinin llYri v0q>nl0r1n y:gtrmY vY y5rlY_dirilmYsi >nl0r1n d>ldurulm0s1nd0 d0h0 y0E_1 tYmin vY istif0dY >lun0rs0, (:mr, min5r0l ti:inti m0t5ri0ll0r1) d0_1n0n mYhsull0r1 mq0yisY >lun0c0q qYdYr 0_01d1r. L0:in v0q>nl0r1n y: gtrmY vY tutumund0n pis istif0dY h0l1nd0 isY (m0_1nl0r, 0v0d0nl1ql0r, h5yv0nl0r d0_1n0n z0m0n) t0rif dYrYcYlYrinin llYri d0h0 y:sY: >lur. GndYri_ nvlYrindYn 0s1l1 >l0r0q dYmiry>l nYqliyy0t1 t0riflYri 0_01d0:1l0r0 blnr: v0q>nl0r0 t0riflYr, :>nt5yn5rlYrY t0riflYr, :ii: vY 0zt>nn0jl1 gndYri_lYrY t0riflYr. Bu t0riflYrdY fYrqlYr d0_1nm0n1n m0y0 dYyYrinin mEtYlifliyi ilY mYyyYn >lunur. V0q>nl0r0 t0riflYr s0y1l0nl0rd0n Yn 0_01s1d1r. nl0r v0q>n h5s0b1 ilY mYyyYn >lunur. Bu z0m0n >nun y:gtrmYsi vY y: nvlYri zrY y:lYnmY dYrYcYsindYn 0s1l1 >lm0y0r0q t0riflYr v5rilir. >nt5yn5r t0riflYri > nv y:lYrY 0id 5dilir :i, > y:lYri bil0v0sitY :>nt5yn5rlYrdY d0_1m0q v0cibdir. >nt5yn5rlYrdY vY sist5rnlYrdY (m0y5 y:lYr) d0_1n0n y:lYr :>nt5yn5rin y:gtrmYsindYn 0s1l1 >l0r0q t0riflYr diff5r5nsi0ll0_d1r1l1r. ii: gndYri_lYrY t0riflYr :ii: p0rtiy0 y:lYrin d0_1nm0s1nd0 istif0dY >lunur vY p0rtiy0n1n Y:isindYn 0s1l1 >lur. DYmiry>lu t0riflYrinin btn sist5mi, m0lgndYrYn vY m0l0l0nl0r 0r0s1nd0 q0r_1l1ql1 iqtis0di mn0sibYtlYr _Yrh >lunmu_dur vY Esusi t0rif gstYricilYrindY, >nl0r0 Yl0vYlYrdY v5rilmi_dir. T0rif zrY rYhbYr gstYricilYrdY y:lYrin mEtYlif mYs0fYlYrY d0_1nm0s1 h0ql0r1 zrY h0z1r h5s0bl0m0 cYdvYllYri v5rilmi_dir. NYqliyy0td0 EYrclYrin mumi 0rt1m _Yr0itindY bu mYlum0tl0r0 dzYli_lYr 5dilmYsi zYrurYti y0r0n1r. HYmin dzYli_lYri t0riflYrY 0rt1m Yms0ll0r1n1n :mYyi ilY (EYrclYrin 0rt1m1n1 nYzYrY 0lm0ql0) 5dilir. T0riflYrY d0ir rYhbYr gstYri_lYrdY 0yr1c0 y5rli y: d0_1m0 vY l:YlYr0r0s1y:d0_1m0 mY lum0tl0r d0 v5rilir. B5lY :i, zYrb0yc0n r5spubli:0s1n1n nYqliyy0t1 :5mi_ SSRI-nin v0hid nYqliyy0t sist5minin bir hissYsidir, >n0 grY dY hYr fr0Et ilindY l:YlYr0r0s1 y:d0_1nm0s1n1n t0rif siy0sYti mz0:irY >lunur vY T0rif r0z1l0_m0l0r1n1n i_tir0:1l0r1 >l0n MDB l:YlYrinin dYmiry>lu mdiriyyYtlYrinin t0rif :>nf5r0nsl0r1nd0 r0z1l0_d1r1l1r. D0_1nm0l0r0 dYni_lYr vY Yl0vY YmYliyy0tl0r0 grY (s0El0nm0, Y:ilmY, y:lYrin m_0iyYt >lunm0s1) y11ml0r istYr m0lgndYrYndYn, istYrsY dY m0l0l0nd0n 0l1ns1n bu dYni_lYr t0:sir>v:0 0dl0n1r. dYni_in h5s0bl0nm0s1n1n dzgnlynY nYz0rYtin tY min >lunm0s1 mYqsYdilY >nu gndYri_ st0nsiy0s1nd0 hYy0t0 :5irir, tY yin0t st0nsiy0s1nd0 bu h5s0bl0m0n1n dzgnly y>El0n1l1r, hYminin y>ld0 vY tY yin0t st0nsiy0s1nd0 hYy0t0 :5irilYn Yl0vY YmYliyy0tl0r zrY h0qq 0l1n1r. vt>m>bil nYqliyy0t1nd0 t0riflYr d0_1m0l0r1n hYrY:Ytliliyi vY 5l0sti:liyi ilY fYrqlYnir. nl0r tY:cY EYrc 0milinin tYsiri 0lt1nd0 d5yil, 5yni z0m0nd0 b5lY EidmYtlYrY tYlYb-tY:lif nisbYtlYrini h5s0b0 0lm0ql0 y0r0nm0qd0 >l0n rYq0bYt Ys0s1nd0 d0 f>rm0l0_1rl0r. NYqliyy0t d0_1m0l0r1 b0z0r1n1n bu s5qm5ntindY qiymYtdY lid5rli: siy0sYti dYqiqli:lY izlYnilYrY: yrYnilir. R5spubli:0d0 >l0n iri birli:  zYr0vt>nYqliyy0t t0riflYrin i_lYnilmYsindY by: tYcrbYyY m0li:dir, d0_1m0n1n nvlYri zrY mEtYlif y:gtrmY gcnY m0li: 0vt>m>billYrY grY t0riflYri mYyyYn 5dir. H0l-h0z1rd0 zYllY_dirilmi_ vY y0Eud y5ni y0r0d1lm1_ E1rd0 vY >rt0 0vt>nYqliyy0t mYssisYlYri bu t0riflYri s0El0m00 0l1_1rl0r. l0:in bir >E h0ll0rd0 bu t0rif sYviyyYlYrindYn 0_01 vY y0 yuE0r1 t0riflYr mYyyYn 5dilir :i, bu z0m0n Ys0s b0z0r :>nyu:tur0s1n1n tYlYblYri u>t0 0l1n1r. nl0r z m_tYrilYrinin 0rzul0r1n1 f>rm0l0_d1rm0q n bu 0dd1m1 0tm00 mYcbur >lurl0r. vt>m>bil d0_1m0l0r1n0 t0riflYr mq0vilY E0r0:t5ri d0_1y1r vY mEtYlif nvlYrdY istif0dY >lun0 bilYr. Y:lYrin q0t0r gndYri_lYri ilY d0_1nm0 t0riflYri 0vt>m>bil qruplr1 (0vt>q0t0r) zrY mYyyYn y: gtrmY q0biliyyYtinY m0li: (mYsYlYn, 0,5-dYn y:sY: 2,4 t-0 qYdYr, 2,4-dYn y:sY: 5 t-n0 qYdYr vY s0irY), y:lY bir :il>m5tr yr_Y grY tY yin 5dilir. yni z0m0nd0, m_tYrilYrinin 0vt>m>bilin b>_ d0y0nm0s1n0 grY dYni_i dY dYqiqlY_dirilir. vt>m>bildYn istif0dY v0Et0 grY 0p0r1l0rs0 bu z0m0n v0Et0 grY t0riflYr 0vt>m>bilin bir s00t i_inY Ys0sYn mYyyYn 5dilir. l0vY >l0r0q bir s00t istif0dYdY 24 :il>m5trdYn 0rt1q bir :il>m5trY t0riflYr mYyyYnlY_dirilir. vt>m>bil :>nt5yn5rlYrindY y:lYrin d0_1nm0s1n0 t0riflYr :>nt5yn5rin y:gtrmY q0biliyyYti (1,25 t, 3 t, 5 t, 20 t) u>t0 0l1nm0ql0 y:lY bir :il>m5tr yr_Y grY mYyyYn 5dilir. l0vY dYni_lYr :>nt5yn5rin sY::iz s00td0n 0rt1q g5ci:dirilmYsi h0l1nd0 0l1n1r. HYrY:Yt tYr:ibinin b0_q0 y5rY srlmYsinY grY t0riflYr Ys0sYn 0vt>m>bil nvlYri zrY (mini:, y:, 0vt>busl0r) bir :il>m5tr yr_Y grY mYyyYn 5dilir. ii: gndYri_lYrin d0_1nm0s1n0 t0riflYr y>l0 s0l1n0n Y:idYn (mYsYlYn, 0,25 t-0 qYdYr; 0,25 t-d0n 0rt1q, 0,5 t-0 qYdYr s0irY) 0s1l1 >l0r0q mYyyYnlY_dirilir vY y:n gndYrilmY dYyYrini dY zndY Y:s 5tdirir. H0v0 nYqliyy0t1 t0riflYri >E s0dYli:lY qurulur: tYyy0rYnin m>d5lindYn, sr YtindYn vY y:n nvndYn 0s1l1 >lm0y0r0q bir t>nn-:il>m5trY grY t0riflYr tYrtib >lunur. 0y nYqliyy0t1nd0 d0_1nm0n1n Ys0s nvlYrinY quru y:lYrin vY m0y5 d0_1y0nl0r1 0id 5tmY: >l0r. HYm h0v0, hYm dY 0y nYqliyy0t1nd0 Yl0vY YmYliyy0tl0r0 grY (Y:ilmY, s0El0n1lm0, gndYrmY YmYliyy0tl0r1, hYddindYn 0rt1q y:lYnmY, bir y5rdYn b0_q0 y5rY y:lYnmY vY s0irY) y11ml0r tYtbiq 5dilir. 7. MxtYlif lkYlYrdY ma_1n vY nYqliyyat1n inki_af1n1n masir vYziyyYti NYqliyyat dnya iqtisadiyyat1n1n Yn zYruri vY ayr1lmaz tYrkib hissYsidir. Hal-haz1rda planetin btn lkYlYrindY 700 milyondan ox avtomobil istismar edilir. AzYrbaycan Respublikas1nda isY (2007 -ci il) 440626 YdYd avtomobil vard1r. Bir s1ra lkYlYr zrY avtomobil park1n1n qurulu_u cYdvYl 5.2-dY verilmi_dir. CYdvYl 5.2. AzYrbaycan Respublikas1 vY bir s1ra inki_af etmi_ lkYlYrin avtomobil parklar1n1n qurulu_u lkYlYrAvtomobillYrin mumi say1 (milyon YdYd)Park1n tYrkibi %MinikYkAvtobus12345AB^200 - 20576,523,20,3Yaponiya73  7675241Almaniya45  49909,70,312345Fransa28  308811,50,5Rusiya21  2380,3181,7Fillandiya2,2 - 2,38713-AzYrbaycan0,69001280182 CYdvYl 5.2-nin tYhlili nYticYsindY grnr ki, avtomobil park1n1n qurlu_unda minik avtomobillYrinin pay1 80%, yk avtomobillYri orta hesabla 18%, avtobuslar isY orta hesabla 2% tY_kil edir. 0qtisadiyyat1 inki_af etmi_ lkYlYrdY hYr 1000 nYfYr YhaliyY orta hesabla 400 minik avtomobili, 60 yk avtomobili d_r. Bir s1ra lkYlYr zrY hYr 1000 nYfYrY d_Yn avtomobillYrin say1 haqq1nda mumi mYlumat cYdvYl 5.3 dY verilmi_dir. CYdvYl 5.3 HYr 1000 nYfYr YhaliyY d_Yn avtomobillYrin say1. lkYlYrMinik avtomobillYriYk avtomobillYriAvtobuslarAB^590  605175 - 1852,5Yaponiya425  445177 - 1845Almaniya477  51854 - 561,7Fransa493  52564 - 701,7Fillandiya380  39055 - 60-Rusiya115  12525 - 212,5AzYrbaycan6218 - 2111 - 18 CYdvYl 5.3-dYn grndy kimi, AzYrbaycanda 1000 nYfYr YhaliyY d_Yn yk avtomobillYrinin say1 AB^ vY Yaponiya ilY mqayisYdY 9 -10 dYfY Rusiya ilY mqayisYdY isY tYqribYn 2 dYfY azd1r. AzYrbaycan Respublikas1n1n iqtisadiyyat1n1n dinamik inki_af1 ilY YlaqYdar olaraq hYr 1000 nYfYrY d_Yn avtomobillYrin say1 srYtlY art1r. NYqliyyat dnya tYsYrrfat1n1n tYrkib hissYsidir, digYr sahYlYrlY paralel inki_af edir vY dnya istehsal1 prosesindY ba_ verYn dYyi_ikliklYri zndY Yks etdirir. CYdvYl 5.4-dY AzYrbaycanda vY bir s1ra xarici lkYlYrdY mxtYlif nYqliyyat nvlYri ilY yk dvriyyYsi gstYrilmi_dir. CYdvYl 5.4 mumi yk dvriyyYsindY ayr1 - ayr1 nYqliyyat nvlYrinin xsusi Ykisi lkYlYr 0llYr DYmir yolu Avtomobil Boru kYmYriSu (dYniz vY daxili ay) HavaAzYrbaycan200725,51936,218,60,7Rusiya199852,31,135,411,10,1Bolqar1stan19978,610,3900,10ngiltYrY19971,918,21,378,10,5Macar1stan199732,34218,26,60,2Almaniya199718,461,23,315,51,60taliya19963,722,22,371,60,2in199734,313,81,450,40,1Pol_a199720,819,34,555,30,1Ruminya199728,324,82,644,20,1AB^199633,122,914,429,20,4Fransa19961023,94,460,80,9Yaponiya19971,215-83,40,4Qeyd: Qaz boru kYmYri nYzYrY al1nmam1_d1r. CYdvYl 5.4-dYn grndy kimi, respublikam1zda avtomobil nYqliyyat1n1n yk dvriyyYsi bir s1ra inki_af etmi_ dvlYtlYrin avtomobil nYqliyyat1n1n yk dvriyyYsindYn geridY qalsa da Rusiyadan dYfYlYrlY oxdur. Bunun Ysas sYbYbi Byk 0pYk Yolunun bYrpas1 vY bu yolla beynYlxalq tranzit yk dvriyyYsinin artmas1 olmu_dur. Lakin, AzYrbaycan Respublikas1n1n avtomobil yollar1n1n vYziyyYti o qYdYr dY qYnaYtbYx_ deyil. AzYrbaycanda vY bir s1ra xarici lkYlYrdY nYqliyyat kommunikasiyalar1n1n Ysas gstYricilYri cYdvYl 5.5-dY verilmi_dir. CYdvYl 5.5 lkYlYr UzunluqBYrk rtkl avtomobil yollar1DYmir yollar1Boru kYmYriMin km1000 km2 YraziyY d_Yn yol, kmMin km1000 km2 YraziyY d_Yn yol, km Min km1000 km2 YraziyY d_Yn yol, kmAB^51675992052234537Almaniya49719952711029Fransa8061459356359Kanada80681949343in8118553614-Fillandiya78,4233618--Rusiya75244865624AzYrbaycan18,6217,42,1234,34,653,2 AzYrbaycan Respublikas1n1n avtomobil yollar1n1n vYziyyYtinin kifayYt qYdYr yax_1 olmamas1 yollarda orta hYrYkYt srYtinin a_a1 d_mYsinY sYbYb olmu_ vY inki_af etmi_ lkYlYrin avtomobillYrin orta hYrYkYt srYtindYn tYqribYn 1,5 - 2 dYfY azd1r. Avropa lYkYlYrilY mqayisYdY avtomobillYrin i_lYmY mddYti 2 - 3 dYfY azd1r. Son dvrdY Byk 0pYk Yolunun bYrpas1 ilY YlaqYdar olaraq respublikam1z1n yol _YbYkYsinY investisiya qoyulu_u ba_lam1_ vY byk i_lYr grlm_dr. Bak1  Qazax, Bak1 - Yalama vY digYr istiqamYtindY, Bak1 _YhYri vY regionlarda yollar1n tYmiri vY bYrpas1na xeyli investisiya ayr1lm1_ vY bu sahYdY investisiya qoyulu_unun art1r1lmas1 davam etmYkdYdir. Avtomobil nYqliyyat1 digYr nYqliyyat nvlYrilY rYqabYt apararaq kifayYt qYdYr q1sa mddYtdY inki_af edir. Bu da btn nYqliyyat nvlYrilY yerinY yetirilYn mumi yk dvriyyYsinin qurulu_undak1 dYyi_iliklYrdY z Yksini tap1r. Bazar mnasibYtlYrinin inki_af1 btn nYqliyyat nvlYrinin inki_af1 ilY YlaqYlidir. Lakin bu zaman avtomobil nYqliyyat1 Ysas rol oynay1r. AzYrbaycan Respublikas1 sYnaye cYhYtdYn inki_af etmi_ lkYlYrdYn hYr 1000 nYfYrY d_Yn avtomobillYrin say1na vY hYminin 1000 km2 YraziyY d_Yn bYrk rtkl avtomobil yollar1n1n, dYmir yollar1n1n uzunluuna grY geridY qal1r, lakin maistral boru kYmYrinin uzunluuna grY hYtta AB^ - dan xeyli irYlidYdir. Apar1lan ara_d1rmalar gstYrir ki, AzYrbaycan Respublikas1n1n nYqliyyat sistemi ilY beynYlxalq vY beynYlxalq tranzit yk da_1nma hYcminin srYtlY artaca1 gzlYnilir. ZNYOXLAMA SUALLARI S5rvis EidmYtlYri nYdir? M0sir s5rvisin bir s1r0 n>rm0 vY prinsiplYri mvcuddur? S5rvis EidmYtlYrinin tYsnif0t Yl0mYtlYri h0ns1l0rd1r? Mal1n (mYhsulun) sat1_a haz1rlanmas1, sat1_1n z vY al1c1lar1n cYlb olunmas1 ilY YlaqYdar xidmYtlYrY hans1lar aid edilir: S0t1_d0n s>nr0:i EidmYtlYrY h0ns1 EidmYtlYr 0id >lun0 bilYr? ZYm0nYt servisinY h0ns1 EidmYtlYr 0id >lun0 bilYr? ZYm0nYtdYn s>nr0:1 EidmYtlYrY h0ns1 EidmYtlYr 0id >lun0 bilYr? T5Eni:i sYnYdlY_dirmYyY h0ns1 sYnYdlYr d0Eildir? Servis xidmYtinin zYruriliyi ilY YlaqYdard1r? l1c1l0r n Yn zYruri s0y1l0n EidmYtlYrY h0ns1l0r1 0id 5tmY: >l0r? S5rvis mYssisYsinin fY0liyyYtinin qiymYtlYndirilmYsi meyarlar1 h0ns1l0rd1r? MYssisYnin servis xidmYtinin tY_kili zaman1 hans1 suallara cavab verilmYlidir: 0stehlak1lara xidmYti hans1 strukturlar gstYrY bilYr? SYmYrYli servis xidmYtinin tY_kilinin sYkkiz qaydas1n1 sadalay1n. NYqliyy0t EidmYtlYrinin bir YmtYY :imi EsusiyyYtlYri hans1lard1r? %idmYtlYrin :5yfiyyYtinin h0ns1 cYhYtlYrini q5yd 5tmY: >l0r? NYqliyy0t EidmYtlYri m0r:5tinqinin h0ns1 EsusiyyYtlYrini q5yd 5tmY: >l0r? NYqliyy0t m0r:5tinqindY istif0dY >lun0n Ys0s 0nl0y1_l0r1 01ql0y1n. s0s nYqliyy0t YmYliyy0tl0r1 h0ns1l0rd1r? M0r:5tinq y0n0_m0s1n0 Ys0sYn nYqliyy0t1n Ys0s missiy0s1 nYdir? 21.NYqliyy0td0 m0r:5tinq fY0liyyYtinin Ys0s fun:siy0l0r1n0 hans1l0r 0iddir? NYqliyy0t EidmYti m0r:5tinqinin Ys0s vYzifYsi h0ns1l0rd1r? nYqliyy0td0 m0r:5tinq fY0liyyYtinin Ys0s tYdqiq0t istiq0mYtlYri h0ns1l0rd1r? NYqliyy0t v0sitYlYrinin rYq0bYt stnlynn Ys0s gstYricilYri h0ns1l0rd1r? NYqliyy0t nvlYrinin r5ytinqini a1qlay1n. zYrb0yc0nd0 nYqliy00t1n Ys0s gstYricilYrini tYhlil 5din. NYqliyy0t EidmYtlYrinin qiymYtlYri n5cY tYrtib >lunur? NYqliyy0t t0rifi nYdir? MEtYlif y:lYrin d0_1nm0s1 zrY m0y0 dYyYrindY:i fYrqlYri mYyyYn 5dYn Ys0s 0millYri necY qrupla_d1rmaq >l0r? NYqliyyatda EYrclYrin f>rm0l0_d1r1lm0s1 EsusiyyYtini izah edin. Servis xidmYtlYri lllnH11$d1$7$8$H$`a$gdoF kd$$Iflr <$ FT t0644 laytoF nrrsttluuZvJwwdx$ 77d7$8$H$`7a$gdoF $ & F 777$8$H$^`7a$gdoF $ d7$8$H$a$gdoF $ &d7$8$H$`&a$gdoF $ d7$8$H$a$gdoF dxyylzz2{v{{ |}}~~~B $ & F 777$8$H$^`7a$gdoF $ & F 777$8$H$^`7a$gdoF $ 77d7$8$H$`7a$gdoF $ & F 777$8$H$^`7a$gdoF JȀ$Ă"ރf$ 77d7$8$H$`7a$gdoF $ & F 777$8$H$^`7a$gdoF $ & F 777$8$H$^`7a$gdoF $ 77d7$8$H$`7a$gdoF $ & F 777$8$H$^`7a$gdoF ȅl:xbbbb$ & F 777$8$H$^`7a$gdoF $ & F 777$8$H$^`7a$gdoF $ 77d7$8$H$`7a$gdoF !$ & F 7S77$8$H$^`7a$gdoF $ & F 777$8$H$^`7a$gdoF x6l̉d&X`iiii $ & F S77$8$H$^`7a$gdoF $ S7d7$8$H$`7a$gdoF $ & F 77$8$H$^`7a$gdoF $ & F S77$8$H$^`7a$gdoF $ 7d7$8$H$`7a$gdoF *,.0ڒ֘0xxxxxxx$ d7$8$H$a$gdoF d1$7$8$H$gd[$d1$7$8$H$a$gdoF d1$7$8$H$gdoF $ & F 77$8$H$^`7a$gdoF $ & F S77$8$H$^`7a$gdoF 0B<Lh\ڼb :$ 7d7$8$H$a$gdoF $ d7$8$H$a$gdoF :2H&<bNP$d1$7$8$H$`a$gdoF dgdoF $ 7d7$8$H$a$gdoF $ d7$8$H$a$gdoF VZ24JLNPdfjl "*,LNǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸǸhoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH 'hoF hZ5CJOJQJaJmH sH !h[5CJOJQJaJmH sH H   "$*.46:<>@VX`bnpxz2468^`dfhj*,24>@TVZ\`bvxz|hoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH Xtr  R .nvP!# '))) $da$gdoF $da$gdoF $d`a$gdoF $d`a$gdoF $d1$7$8$H$`a$gdoF  ",.68HJ`b|~  "$(*DFJNhjtvxz~46hoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X6:<FHJLRTbdhltvxz<>Z\^`|~  @BJLvx   "*,468:hoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X:XZ $&,.8:RTbdz|"$*,nrZ\jlnphoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X   "$&(*NPVXhjnp|~  $&(*.0@BHJ  hoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X*,@BFH\^ (*<>BDZ\^`nptvxz~ \^hoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X <>Z\xz $&@B^`jl$&8:JLPRdfvx RVbdrthoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X @BJLNPZ\hjlntv8:HJNPRTVX\^bdfhjlhoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X   " : < B D \ ^ n p                     " $ * , N P Z \ ` b f h l n v x                          " ( * F H P R Z \ z |     hoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X       " $ 2 4 < > D F V X ^ ` r v z |                         < > @ B F H V X h j r t                    RTVXZ\jlhoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X248:fhlnpr >@BDVXZ\`b  "$&*,hoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X,46<>bd "&(248:DFTVXZ\^bdrt  ,068<>BDTVvx|~BDhoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH XD^`dfxz (*,.46fhtv*,24FHPRVXZ\hoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X68<>"$&(,.0268:<VX\^prz|   &(,.hoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X.0268LNTVZ\vx$&46FHVX`btvxz  2468>@NPVXdfhoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH Xflnrt|~ &(DFPR|~  $&,.68>@NPTVhoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X "24JLXZrt~  "*,24^`dfxz        $ & @ B H J f h   hoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X             !!$!&!,!.!2!4!8!:!R!T!\!^!h!j!l!n!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!"""" """>"@"H"J"^"`"l"n"p"r"v"x"""""""""""""""""""""hoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X"""""##### #>#@#B#D#Z#\#^#`#x#z#|#~###########################$$$$$ $0$2$6$8$:$<$P$R$V$X$Z$\$j$l$r$t$$$$$$$$$$$%%*%,%0%2%F%H%hoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH XH%L%N%Z%\%n%p%t%v%~%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%%&&&&&&"&$&0&2&j&l&|&~&&&&&&&&&&&&&&&&&&&''*','0'2'<'>'F'H'n'p'''''''''hoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X'''''''''''''''(((($(&(,(.(:(<(D(F(N(P(Z(\(l(n(~(((((((((((((((((( ) )) )0)2):)<)>)@)V)X)\)^)))))))))))))))))))*** * *"*hoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X))*Z**6+z+@,B,l,n,-24:l;=P@G0IVKRtShUV $da$gdoF $d`a$gdoF $da$gdoF "*2*4*<*>*F*H*h*j*r*t*x*z*|*~************************+++++$+&+@+B+J+L+T+V+b+d+h+j+l+n+++++++++++++++++++++++++,,,, , ,,,hoF hZCJOJQJaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH X,,,6,8,:,<,B,D,d,f,h,j,VKK>`ët^Kt;thoF hZ5CJOJQJaJ%j hoF hZCJOJQJUaJ+j Y hoF hZCJOJQJUVaJhoF hZCJOJQJaJ%jhoF hZCJOJQJUaJ)jxhoF hZCJEHOJQJUaJ/j Y hoF hZCJEHOJQJUVaJ(hoF hZCJEHOJQJaJmH sH )jhoF hZCJEHOJQJUaJ$hoF hZCJOJQJaJmH sH VWY\]^@`B``NcPcRcjc d0d d$7$8$H$IfgdoF $ d7$8$H$`a$gdoF $ d7$8$H$`a$gdoF $ d7$8$H$`a$gdoF $da$gd[$d`a$gdoF >`B``habcPc d0dddddddddeePeReeeİĚvkYkYkJkJkJkh[hZCJOJQJaJ"h[hZ5CJOJQJ\aJhoF hZCJaJ'h[hZCJOJQJ\aJmH sH h[hZCJOJQJ\aJ*hoF hZ5CJOJQJ\aJmH sH 'hoF hZCJOJQJ\aJmH sH $hoF hZCJOJQJaJmH sH *hoF hZ5CJOJQJ\aJmH,sH,$hoF hZCJOJQJaJmH,sH,0dddd9kd $$Ifl4FL 2$` `^0D%    44 laytZ$ d$7$8$H$If`a$gdoF $ d$7$8$H$Ifa$gdoF dddddd$ d$7$8$H$Ifa$gdoF $ d$7$8$H$If`a$gdoF  d$7$8$H$If`gdoF ddddK00 d$7$8$H$If`gdoF kd $$Ifl4rL 2$    0D%44 laytZdddddd6kd$$IflrL 2$  0D%44 laytZ d$7$8$H$IfgdoF de eeee3kd$$IflrL 2$  0D%44 laytZ$ d$7$8$H$Ifa$gdoF e0e@eFeLePe$ d$7$8$H$Ifa$gdoF  d$7$8$H$IfgdoF PeRedeteM6$ d$7$8$H$Ifa$gdoF  d$7$8$H$IfgdoF kd$$IflrL 2$  0D%44 laytZtezeeeee3kd$$IflrL 2$  0D%44 laytZ$ d$7$8$H$Ifa$gdoF eeeeee3kd$$IflrL 2$  0D%44 laytZ$ d$7$8$H$Ifa$gdoF eeeeeffLfNfffifjjjkkRkTkkkkkllJlLlllHqr.rrrhsjsssstDtFttƴƔ~k$h[hZCJOJQJaJmH,sH,*hoF hZ5CJOJQJ\aJmH,sH,hoF hZCJOJQJ\aJh[hZCJOJQJ\aJ"hoF hZ5CJOJQJ\aJhoF hZCJOJQJaJh[hZCJOJQJaJhoF hZCJaJh[hZ5CJOJQJaJ*eeeeee$ d$7$8$H$Ifa$gdoF  d$7$8$H$IfgdoF eeeeM6$ d$7$8$H$Ifa$gdoF  d$7$8$H$IfgdoF kd$$IflrL 2$  0D%44 laytZeffff3kd$$IflrL 2$  0D%44 laytZ$ d$7$8$H$Ifa$gdoF f(fs\s^shs$ d$7$8$H$Ifa$gdoF hsjs%kd$$Ifl֞L g'# nR0$44 laytZjssssssss$ d$7$8$H$Ifa$gdoF  d$7$8$H$IfgdoF ss%kd$$Ifl֞L g'# nR0$44 laytZssssssss$ d$7$8$H$Ifa$gdoF  d$7$8$H$IfgdoF st%kd$$Ifl֞L g'# nR0$44 laytZtt"t*t.t6t$$$ d$7$8$H$Ifa$gdoF $ d$7$8$H$If`a$gdoF kd+$$Ifl4\a$ / 0$44 lalytZ||<}J}}$ d$7$8$H$Ifa$gdoF }}#kd,$$Ifl4֞a$ 70$44 lalytZ}}}}}}}}$ d$7$8$H$Ifa$gdoF  d$7$8$H$IfgdoF }}%kd-$$Ifl֞a$70$44 lalytZ}}}}}}}}$ d$7$8$H$Ifa$gdoF  d$7$8$H$IfgdoF }~%kd/$$Ifl֞a$70$44 lalytZ~~~ ~&~,~0~4~$ d$7$8$H$Ifa$gdoF  d$7$8$H$IfgdoF 4~6~%kd%0$$Ifl֞a$70$44 lalytZ6~D~L~R~X~\~b~f~$ d$7$8$H$Ifa$gdoF  d$7$8$H$IfgdoF f~h~%kd91$$IflA֞a$70$44 lalytZh~p~x~~~~~~~$ d$7$8$H$Ifa$gdoF  d$7$8$H$IfgdoF ~~%kdM2$$IflJ֞a$70$44 lalytZ~~~~~~~~$ d$7$8$H$Ifa$gdoF  d$7$8$H$IfgdoF ~~%kda3$$Ifl֞a$70$44 lalytZ~~~~~~~$ d$7$8$H$Ifa$gdoF  d$7$8$H$IfgdoF %kdu4$$Ifl֞a$70$44 lalytZ".8BJT$ d$7$8$H$Ifa$gdoF  d$7$8$H$IfgdoF TV%kd5$$Ifl֞a$70$44 lalytZVXp(*Vf\֍<|F$ & F^a$gdoF $ & F d^a$gdoF $ da$gd[$d`a$gdoF $ d7$8$H$`a$gdoF rt*Vdf\:<z|LP>Ēƒ @Dړܓdfh:D02JLʖ̖df~TVXZŲŲhoF hFCJaJ'hoF hZ5CJOJQJaJmH,sH,$hoF hZCJOJQJaJmH,sH,hoF hZCJaJhoF hZ5CJOJQJaJhoF hZCJOJQJaJhoF hZCJH*OJQJaJ6F>ƒٓܓڔ<֕LؗPҙV$1d1$7$8$H$`1a$gdoF $ da$gdoF $ & F d^a$gdoF $ & F^a$gdoF VXZ~$a$gdZ dgdoF Z~hoF hFCJaJhZhTRhZ5CJaJ61hP:pZ. A!"R#n$n% $$If!vh5 5#v #v:V l4 t06+5 5ytoF $$If!vh5 5F555T#v #vF#v#v#vT:V l4 t06+5 5F555TytoF $$If!vh5 5F555T#v #vF#v#v#vT:V l t065 5F555TytoF $$If!vh5 5F555T#v #vF#v#v#vT:V l t065 5F555TytoF $$If!vh5 5F555T#v #vF#v#v#vT:V l t065 5F555TytoF $$If!vh5 5F555T#v #vF#v#v#vT:V l t065 5F555TytoF $$If!vh5 5F555T#v #vF#v#v#vT:V l t065 5F555TytoF $$If!vh5 5F555T#v #vF#v#v#vT:V l t065 5F555TytoF $$If!vh5 5F555T#v #vF#v#v#vT:V l t065 5F555TytoF /Dd [D  3 A?"2`v66Χs `!k`v66Χ`xR@C9xڕJ@E{iMApE 6R1hlB/(?\g^R Q3 ܼ{rMM: z6٬z2(J)QviM.SU♯9G^m:X2&,}oszF]YcxZ-8xzx,9`bۡSGI0rǟF5*Q|-$2]Ӥ^$I}*Y[J)?HGC ˴0ƤϬ>o[Tg Ihѕ;.ÔT {{p'psYR\TDd hD  3 A?"2MF@g= `!MF@g=@ @p|^xڕJAƿ zF^bab#w% $AYXY/`q/O`a-V3w9T a  7!@^+OyRZk! ZTDjWU-ղi%hNB#iPvVEuJwu!pEl 90;;SSͳq ˣpl[4#&>4y0Wn.L%uF%Cx >.7β#3%'Ǧղ'_'Ⰾkο+=ٙRj3l9%j$$If!vh5 55^#v #v#v^:V l40D%++5 55^/ / / / aytZ$$If!vh5 5555 #v #v#v#v#v :V l40D%++5 5555 / / / / aytZ $$If!vh5 5555 #v #v#v#v#v :V l0D%5 5555 / / / / aytZ$$If!vh5 5555 #v #v#v#v#v :V l0D%5 5555 / aytZ$$I  !"#$%&'()*+,-./0123456789:;<=>?@ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ[\]^_`abcdefghijklmnopqrstuvwxyz{|}~      !"#$%&'()*+,-./0123456789:;<=>?@ABCDEFGHIJKLMNOPQRSTUVWXYZ[\]^_`abcdefghijklmnopqrstuvwxyz{|}~mRoot Entry F0zData 6WordDocument8ObjectPool`g0z_1507369739 F`g`gOle PIC LCompObjf L[ FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39qD+( M 1 T"KM  ()ObjInfo Equation Native `_1507369738 F`g`gOle Lg {h FMicrosoft Equation 3.0 DS Equation Equation.39qQ+/, M 1 T"KM  =a/d+b.PIC   LCompObj fObjInfo  Equation Native mf!vh5 5555 #v #v#v#v#v :V l0D%5 5555 / aytZ$$If!vh5 5555 #v #v#v#v#v :V l0D%5 5555 / aytZ$$If!vh5 5555 #v #v#v#v#v :V l0D%5 5555 / aytZ$$If!vh5 5555 #v #v#v#v#v :V l0D%5 5555 / aytZ$$If!vh5 5555 #v #v#v#v#v :V l0D%5 5555 / aytZ$$If!vh5 5555 #v #v#v#v#v :V l0D%5 5555 / aytZ$$If!vh5 5555 #v #v#v#v#v :V l0D%5 5555 / aytZ$$IfP!vh5V555' #vV#v#v#v' :V l0&5V555' / aPytZ$$IfP!vh5V555' #vV#v#v#v' :V l0&5V555' / aPytZ$$IfP!vh5V555' #vV#v#v#v' :V l0&5V555' / aPytZ$$IfP!vh5V555' #vV#v#v#v' :V l0&5V555' / aPytZ$$IfP!vh5V555' #vV#v#v#v' :V l0&5V555' / aPytZ$$IfP!vh5V555' #vV#v#v#v' :V l0&5V555' / aPytZ$$IfP!vh5V555' #vV#v#v#v' :V l0&5V555' / aPytZ$$IfP!vh5V555' #vV#v#v#v' :V l0&5V555' / aPytZ$$If!vh5 555n5R55#v #v#vn#vR#v#v:V l0$5 55n5R55/ aytZ$$If!vh5 555n5R55#v #v#vn#vR#v#v:V l0$5 55n5R55/ aytZ$$If!vh5 555n5R55#v #v#vn#vR#v#v:V l0$5 55n5R55/ aytZ$$If!vh5 555n5R55#v #v#vn#vR#v#v:V l0$5 55n5R55/ aytZ$$If!vh5 555n5R55#v #v#vn#vR#v#v:V l0$5 55n5R55/ aytZ$$If!vh5 555n5R55#v #v#vn#vR#v#v:V l0$5 55n5R55/ aytZ$$If!vh5 555n5R55#v #v#vn#vR#v#v:V lm0$5 55n5R55/ aytZ$$If!vh5 555n5R55#v #v#vn#vR#v#v:V l0$5 55n5R55/ aytZ$$If!vh5 555n5R55#v #v#vn#vR#v#v:V l0$5 55n5R55/ aytZ$$If!vh5 555n5R55#v #v#vn#vR#v#v:V l0$5 55n5R55/ aytZ$$If!vh5 555n5R55#v #v#vn#vR#v#v:V lP0$5 55n5R55/ aytZ$$If!vh5 555n5R55#v #v#vn#vR#v#v:V l0$5 55n5R55/ aytZ$$If!vh5 555n5R55#v #v#vn#vR#v#v:V l0$5 55n5R55/ aytZ$$If!vh5 555n5R55#v #v#vn#vR#v#v:V l0$5 55n5R55/ aytZ$$Ifl!vh55y#v#vy:V l40$+55y/ / / / alytZ$$Ifl!vh5555/ #v#v#v/ :V l40$+555/ / / / alytZD$$Ifl!vh55555575#v#v#v#v#v#v7#v:V l40$+55555575/ / / / alytZ$$Ifl!vh55555575#v#v#v#v#v#v7#v:V l0$55555575/ alytZ$$Ifl!vh55555575#v#v#v#v#v#v7#v:V l0$55555575/ alytZ$$Ifl!vh55555575#v#v#v#v#v#v7#v:V l0$55555575/ alytZ$$Ifl!vh55555575#v#v#v#v#v#v7#v:V lA0$55555575/ alytZ$$Ifl!vh55555575#v#v#v#v#v#v7#v:V lJ0$55555575/ alytZ$$Ifl!vh55555575#v#v#v#v#v#v7#v:V l0$55555575/ alytZ$$Ifl!vh55555575#v#v#v#v#v#v7#v:V l0$55555575/ alytZ$$Ifl!vh55555575#v#v#v#v#v#v7#v:V l0$55555575/ alytZ1Table7OSummaryInformation(DocumentSummaryInformation8$CompObjqOT@T Z1KG=K9 d CJOJQJ_HaJmHsHtHx@x Z 03>;>2>: 1($$d5$7$8$9D@&H$a$5CJOJPJQJaJmH,sH,@ Z 03>;>2>: 23$$ dP1$5$7$8$9D@&H$^ a$%5;CJOJPJQJ\aJmH,sH,P@2P Z 03>;>2>: 3d@&CJ"OJQJaJ"h@h Z 03>;>2>: 4#$$d1$@&`a$CJOJQJaJtH l@l Z 03>;>2>: 5#$$d1$@&`a$5CJOJQJaJtH d@d Z 03>;>2>: 6#$$d1$@&`a$CJOJQJaJp@p Z 03>;>2>: 7#$$7d1$@&`7a$5CJOJQJaJnHtHBA@B A=>2=>9 H@8DB 0170F0Xi@X 1KG=0O B01;8F04 l4a .k. 5B A?8A:0\O\ ZHeading 1 Char'5CJOJPJQJ_HaJmH,sH,tHbOb ZHeading 2 Char-5;CJOJPJQJ\_HaJmH,sH,tHTOT ZHeading 3 Char CJ"OJQJ_HaJ"mHsHtHHO!H ZHeading 4 CharCJ_HmHsHtH LO1L ZHeading 5 Char5CJ_HmHsHtH HOAH ZHeading 6 CharCJ_HmHsHtHPOQP ZHeading 7 Char5CJ_HmHnHsHtHf>@bf Z0720=85$d`a$"5>*CJOJPJQJaJmH,sH,VOqV Z Title Char*5>*CJOJPJQJ_HaJmH,sH,tH4X@4 Z K45;5=85 6]^JjOj ZList Paragraphd^m$CJOJPJQJaJmH,sH,r@r Z5@E=89 :>;>=B8BC; E$dCJOJPJQJaJmH,sH,JOJ Z Header CharCJPJ_HaJmH,sH,tH8)@8 Z><5@ AB@0=8FK^Jp @p Z86=89 :>;>=B8BC; E$dCJOJPJQJaJmH,sH,JOJ Z Footer CharCJPJ_HaJmH,sH,tHZ^@Z Z 1KG=K9 (251)ddd[$\$CJOJQJaJ*W@* Z!B@>3895NN "ZBalloon Text CharCJOJQJ_HaJV"V !Z "5:AB 2K=>A:8" CJOJQJaJmHnHsHtHZV@1Z Z@>A<>B@5==0O 38?5@AAK;:0>*B*Y(ph>U@A> Z 8?5@AAK;:0>*B*Y(phI>OQ> Zcomment_forbidden^J@Oa@ Zstatistics_counter^J<Oq< Z Font Style19 CJOJQJe@ )Z!B0=40@B=K9 HTMLA( 2( Px 4 #\'*.25@9dCJOJ QJ ^J aJ`O` (ZHTML Preformatted CharOJ QJ ^J _HmHsHtHTOT Za5%*$ddx5$7$8$H$[$a$CJOJQJaJTOT Zcs%+$$d<5$7$8$H$a$CJOJQJaJ2O2 Z mw-headline^J\O\ ZStyle2&-$ d1$7$8$H$` a$CJOJQJaJ@O@ Z Font Style145CJOJQJ<O< Z Font Style17 CJOJQJ<O< Z Font Style15 CJOJ QJ TOT ZStyle61$d1$7$8$H$a$CJOJQJaJDO!D Z Font Style166@ CJOJQJVO2V ZStyle1 3=d-1$7$8$H$`=CJOJ QJ aJVOBV ZStyle4 4d1$7$8$H$`CJOJ QJ aJ<OQ< Z Font Style13 CJOJ QJ DOaD Z Font Style185@FCJ OJ QJ <Oq< Z Font Style23 CJOJ QJ @O@ Z Font Style24@ CJOJ QJ ,O, Ztextread^JvOv Zpunkt>:$ hhd%d1$O^h`a$CJOJQJaJtH dOd Zliter;3d1$^3` CJOJQJaJmH nHsH tH\P@\ =ZA=>2=>9 B5:AB 2<$da$CJOJQJaJLOL <ZBody Text 2 CharCJ_HmHsHtH@@ ?ZFootnote Text Char_Hxx >Z "5:AB A=>A:8%?$d1$^`a$ CJOJQJaJmHnHsHtHC@ AZA=>2=>9 B5:AB A >BABC?><%@$dx1$^`a$CJOJQJaJtH VOV @ZBody Text Indent CharCJ_HmHsHtH S@" CZA=>2=>9 B5:AB A >BABC?>< 3&B$7d,<x^`7a$@ CJOJQJaJbO1b BZBody Text Indent 3 Char@ CJ_HaJmHsHtHbOBb ZDefault D7$8$H$-B*CJOJQJ^J_HaJmHphsHtHtR@Rt FZA=>2=>9 B5:AB A >BABC?>< 2Edx^CJOJQJaJfOaf EZBody Text Indent 2 Char CJOJQJ_HaJmHsHtHOr Z!1KG=K9 + 5@20O AB@>:0: 1,25 A<Gd`CJOJPJQJaJmH,sH,\B@\ IZA=>2=>9 B5:ABH$da$CJOJQJaJtH TOT HZBody Text Char CJOJQJ_HaJmHsHtH bQ@b KZA=>2=>9 B5:AB 3 JdxCJOJQJaJmH sH tH POP JZBody Text 3 CharCJ_HaJmH sH tH O Z Normal + Times Roman AzLat,14 ptL$hdhx^ha$CJOJQJaJ\J@\ NZ >4703>;>2>:M'6@B*CJOJ QJ ]aJphOtH fOf MZ Subtitle Char36@B*CJOJ QJ ]_HaJmHphOsHtH B/B/67k6ZD j d r.KLNORSFGrs n/8b >V0H0R #e!$_%C&()*\+_,N./02346'7389;=>?_ACLDE{GGGHJLLLMMRNN>R>S1TYUVkXjZ\]\^^@__>`t``` b$bYbbbbbc.cJcycdeqfhj7jajj$k lumKnyoprrstkuvxMzb{|}234jHoKՄF;Vy(]nb֎ :|}~C -;KYfŖі$.167=?ACEF]_acefsuwy{|—×ΗЗҗԗ֗ח R qHr-26tŠIr%dʢbIƤ6Nu      !"#$%&'()*+,-./0123456789:;<=>?̥<{2rէ0qިXԩm` k!x{&ٻS .m 1@mEy$BSbtC 1R :9mi7-k !67JD(T     W[ !j@QRSTZ^fgikmoqrv !$&'2;>3;!%&14<DEF_`hiop{| "#-26;?DHITY^afjnox} !"&+05:?CDKPSX\aefotx{}   5 C O P Q X w ~                    !! !!!!!!!"!&!)!,!.!1!3!4!8!`etrZWXZ[\]^_`abcdefghijklmopr|",5K.5l6z6666>7x777lndxx0)V0dddddePeteeeeefLfvffj k:kfkkk l2lbll&shsjsssstDtFttttt(u*upuruuuuuBvDvvvvv ww(|||}}}}}~4~6~f~h~~~~~TVFVNOPQRSTUVYnqstuvwxyz{}~ !24B/::8 @V(  V  # " DB   "DB   "DB   "DB   "DB   "DB   "B S  ?LOPSTUVB/@  tt tDtDt,D,tDt h}S$i}Sj}S$k}Sl}S m}S\ n}S o}S\ p}S q}S r}S L=MMsδIC/  LGM!TyմPC/ C *urn:schemas-microsoft-com:office:smarttagsmetricconverter  100.000 km1000 km1837 m 19.000 km21,5 km217,4 km24,5 km31,7 km34,3 km53,2 km9,8 km ProductID                   78;ABLMOPWXjowx "+,5:BCLMRSUVabmouvHITUbcijqs{|   !&'019:ABOPUV[\delmrt{|  %&,-67;<ABKLPQUW_`fgpqst|}!"*+23ABGHSTYZ]^fhlmoqxy  %&./67?@IJNPRSUV^_stvw{|%'-.:;=>EFLMTUYZdejkxy ()+,89>?GHXZbcnpvw}~        $ % ' ( / 0 6 7 B D L M T U ` b h i v w ~         , - 8 9 H I Q R \ ] g h l m z { } ~         # $ ( ) / 0 2 3 B C L M U V Z [ ^ _ h j t u { |      ! " & ' 0 2 6 7 < = C D F H S T ` d k l t u } ~      " # . / 7 8 : < I J O P V X ` a h i o q u v { }  &')*-.349:>?DEIKRT\]fgrs   %&(*/089BCST]^`adejkpry{   !$%+,68=>DEJKTVXY^_fgklrs  #$,.79@AIJQR\]cdnors{| '(-.3;Iemnst} ,4@EGLSYZghqs{|  %',-34BCHINOWX^_jkrtyz'(46:;ABIJXY_`lnuvxy "#-/89@AHIQSYZbdfgijrtz{ )*68CEIJQRVX`bmnpqyz} '(12:<FGVW]^`afhrs}~  !"*+13:<GIRSUV[\cdqryz %&()23<>DEOPUV^_hikmuv{|/056=>ABGHKLTV^_denpxy  !$%().03467=>FHQR_ajkuvxy  !".09:CDPRWXZ[]^efqrtu !#*+34=>HIMNXYefhitu}~!"()129:CDGHPQSTYZcemnuv         ! # $ , - 4 5 < = H J T U ] _ e g o p v w | } "("*"1"3";"<">"@"G"&&&&&&&&'')))))*****+.4.5.9.:.=.>.A.N.U.V.^._.h.11122 2222$2%2-2.22232:2444(4-44464A4p8|8}88888888;;;;;;;;;E@F@N@P@X@(C0C1C:C;CACBCICKCRCSCUCWC]CLDPDRDSD[D\DgDhDpDqDsDuD}D~DDDDDDDDDDE%E'E-E.E?E@EIEJETEUE]E^EaEbEhEiEsEtEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEFFFF F FFFFFFF#F$F+F,F5F7F>F?FEFGFPFQFZF[F`FbFiFjFqFsF~FFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFFGG G GGGGG$G%G2G4G>G?GDGEGMGNGZG[GiGjGpGqGxGGGGGGGGGGGGGGGGGGGGH HHHHHHH&H'H4H5H;HJ?JLJMJVJXJ^J_JeJfJqJrJyJzJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJJKK K KKKKK"K#K+K,K8K9KAKiPjPlPmPsPtPPPPSSSSSSSSSSWWWWWWWWZ[[ [ [[[%[@_G_H_L_M_S_T___`_h_i_u_v______________________xb~bbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbbcccccc"c#c,cddddddd$d%d(d)d-d.d6d7d@dAdIdhhhhhhhhhhhhjjjjjjjjjjjjkqorowo|oooooooo^rdrermroryrzrrrrrrrrvvvvvvvvwwyyyyyyyyy|||||%|&|,|-|4|5|>|@|L|M|T|V|Z|\|a|b|d|e|t|v|||||||||||||||||||||||||||||}}}}}}}})}*}.}3}=}>}E}G}O}P}V}W}e}f}l}m}o}p}r}w}}}~}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}~~~~~~&~'~0~1~6~7~B~C~F~G~L~M~P~Q~\~a~j~k~v~w~|~}~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~ !'(08?BLPZ[ijst %&2367?AIKMN[\egqr}~ˀ̀рӀր׀ـڀ  !$%+-459:CDHIOPYZ`bjkqs|}āƁсҁށ߁ &'24>?FGPR`aghjkrsz{}~ÂĂ΂ςт҂قڂ #%34?@FHTW]^`alo|+3467ABIKUVY\i $%+afgopst͌ixysƑǑԑՑ  %&.09:FGRSXYfgnoqrwxΒϒӒԒܒݒ !)*89;=FGST[\jknotuy(*23>?ABPQ[\`aijpqyz˔̔ϔДҔӔܔݔ ()239:?CFGPQXY`apqz{ȕɕՕ֕ڕە  +-9;IKWZdfhixyÖŖ˖іږۖ#$-.0157<FPQ\fq|×͗חܗߗ!"&(*+1289=>HIQRTWYZ\]`aefpqz{˜ŘƘИјܘݘ  !'(*+-.78ABFGNT\]fgnoqsxz}™șəיؙݙޙ ()0189CDJLST[\efopvwšĚ͚ΚԚ՚ךؚۚr!"KLbc ! ˟̟<=z{-/ 9:T֤פij¥å8=ЦѦӧէQWY_`hiɩʩԩթ/0RSªJKbcmnʫ˫ҫӫ`a{|ŬƬ de/0OP]^klɮʮEF¯ٯگ;<vx̱ͱвѲklyzʳ˳!"LM\]ܵݵ!"PQSTCDxy$%46rsθϸRS89WXhi{| &'ٻڻ!"EFnoz{ʼ˼SThiŽƽIJ]^stǾȾEFpq ./>?GHdemn}~12bc357"#%-.78=>@ALMXY_`ijstyz&',-139:>@FGNTY^`ginp''''//// /$/%/)/C/ <=cWg()  [\rsE F m n e g   r-H/J <?<-=.===>>>R!S1TAUrWjXjZx[```xaycdepfBijajkjj#k$k l llltmummZnnnooxoo!p\pipp:q;qqqrrrsmsnssstt=u>uu13/C/77GG44~~!^^'',/-/C/P>d?dkMʹHSP%Jor&`TªX6,X.H . jq.H%C<D;H8qIOSJTd %YHX|yc](!WM_6fX_}5lP>zl] 2o|a҈%vD^`^Jo(.ii^i`^J.9 L9 ^9 `L^J.  ^ `^J.^`^J.L^`L^J.yy^y`^J.II^I`^J.L^`L^J.^`OJ PJQJ o(- ^`OJ QJ o(o  ^ `OJ QJ o( w ^w `OJQJo( G^G`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o(^`OJ PJQJ o(- p^p`OJ QJ o(o @ ^@ `OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( ^`OJQJo( P^P`OJ QJ o(o  ^ `OJ QJ o( 8^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o   ^ `OJ QJ o(   ^ `OJQJo( xx^x`OJ QJ o(o HH^H`OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( 8^`OJQJo( 4 4 ^4 `OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o tt^t`OJ QJ o( DD^D`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( 8^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o   ^ `OJ QJ o(   ^ `OJQJo( xx^x`OJ QJ o(o HH^H`OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( 8^`OJQJo( 4 4 ^4 `OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o tt^t`OJ QJ o( DD^D`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o(^`OJ PJQJ o(- p^p`OJ QJ o(o @ ^@ `OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( ^`OJQJo( P^P`OJ QJ o(o  ^ `OJ QJ o(|^`|^Jo(.h^Jh^Jh^Jh^Jh^Jh^Jh^Jh^J^`OJ PJQJ o(- ^`OJ QJ o(o  ^ `OJ QJ o( w ^w `OJQJo( G^G`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o(^`OJ PJQJ o(- ^`OJ QJ o(o  ^ `OJ QJ o( w ^w `OJQJo( G^G`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o(^`OJ PJQJ o(- ^`OJ QJ o(o  ^ `OJ QJ o( w ^w `OJQJo( G^G`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( 8^`OJQJo( 4 4 ^4 `OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o tt^t`OJ QJ o( DD^D`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o(^`OJ PJQJ o(- p^p`OJ QJ o(o @ ^@ `OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( ^`OJQJo( P^P`OJ QJ o(o  ^ `OJ QJ o(^`OJ PJQJ o(- ^`OJ QJ o(o  ^ `OJ QJ o( w ^w `OJQJo( G^G`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( 8^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o   ^ `OJ QJ o(   ^ `OJQJo( xx^x`OJ QJ o(o HH^H`OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o(^`^Jo(.h^Jh^Jh^Jh^Jh^Jh^Jh^Jh^J 8^`OJQJo( 4 4 ^4 `OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o tt^t`OJ QJ o( DD^D`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o(^`OJ PJQJ o(- ^`OJ QJ o(o  ^ `OJ QJ o( w ^w `OJQJo( G^G`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o(^`^Jo(.ii^i`^J.9 L9 ^9 `L^J.  ^ `^J.^`^J.L^`L^J.yy^y`^J.II^I`^J.L^`L^J.^`OJ PJQJ o(- p^p`OJ QJ o(o @ ^@ `OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( ^`OJQJo( P^P`OJ QJ o(o  ^ `OJ QJ o( 8^`OJQJo( 4 4 ^4 `OJ QJ o(o ^`OJ QJ o( ^`OJQJo( ^`OJ QJ o(o tt^t`OJ QJ o( DD^D`OJQJo( ^`OJ QJ o(o ^`OJ QJ o(!WM_q.P>zl᳧&X6,%vO%ݳy%<?d5lqID;H %YSJT2oH .kM.mp3;!%&14<DE_ho{ "#-26;?DHITY^afjnox} !"&+05:?CDKPSX\aefotx{}   5 C O P Q X w ~                    !! !!!!!!!"!&!)!,!.!1!3!4!8![`)Tahoma?5 :Cx Courier New7Georgia7K@CambriaEA2 Times AzLat;Wingdings"1 hB:':@-&@-&!n24..2QHP?Z2 Telman 0manovi.telmand